Kategori: Ballina

Ballina

Doli nga shtypi numri 50 i revistës “Doruntina”

Kumanovë, 19.05.2015 – Doli nga shtypi numri më i ri i revistës së parë të pavarur shqipe në Maqedoni për letërsi, shkencë dhe kulturë “Doruntina”, botim i Klubit të Shkrimtarëve “Jehona e Karadakut” nga Kumanova. Nga përmbajtja e këtij numri, i 50-ti me radhë, me gjithsej 168 faqe, veçojmë: poezi të zgjedhura nga autori Baki […]

Doruntina 50Kumanovë, 19.05.2015 – Doli nga shtypi numri më i ri i revistës së parë të pavarur shqipe në Maqedoni për letërsi, shkencë dhe kulturë “Doruntina”, botim i Klubit të Shkrimtarëve “Jehona e Karadakut” nga Kumanova.

Nga përmbajtja e këtij numri, i 50-ti me radhë, me gjithsej 168 faqe, veçojmë: poezi të zgjedhura nga autori Baki Ymeri, tregim nga Muhamet Halili, poezi italiane nga Aida Merini e Sebastiano Grasso, poezi nga Rushit Ramabaja, Nebih Bunjaku dhe Avni Dehari, fragment romani nga Nijazi Ramadani.

Më tej në këtë numër të revistës “Doruntina” radhiten poezitë e lexuara dhe të shpërblyera nga manifestimi tradicional letrar “Takimet Poetike të Karadakut-2015”. Nga gjuhësia mund të lexoni punimin e Armend Ukaj “Disa nga huazimet latine në gjuhën shqipe”, si dhe dy vështrime nga autorët Bilall Maliqi dhe Sevdail Demiri, etj.

Kryeredaktor i revistës “Doruntina” është Burhanedin Xhemaili. /www.jekaradakut.org/

Lexo më shumë Share

“Takimet Poetike të Karadakut 2015”, çmimi i parë për Sabit Rrustemin (FOTO-VIDEO)

Më 11 dhe 12 mars në Kumanovë u mbajt edicioni i 23-të me radhë i manifestimit tradicional kulturor-letrar “Takimet Poetike të Karadakut”. Manifestimi filloi me orën e madhe letrare, me pjesëmarrjen e mbi 30 poetëve nga të gjitha trojet shqiptare. Në hapje të manifestimit, kryetari i Klubit të Shkrimtarëve të Kumanovës “Jehona e Karadakut”, Sevdail […]

Më 11 dhe 12 mars në Kumanovë u mbajt edicioni i 23-të me radhë i manifestimit tradicional kulturor-letrar “Takimet Poetike të Karadakut”. Manifestimi filloi me orën e madhe letrare, me pjesëmarrjen e mbi 30 poetëve nga të gjitha trojet shqiptare.

Sevdail DemiriNë hapje të manifestimit, kryetari i Klubit të Shkrimtarëve të Kumanovës “Jehona e Karadakut”, Sevdail Demiri, tha se 11 Marsi është një simbolikë e fuqishme për historinë e shqiptarëve të këtyre trojeve. “11 Marsi është datë që përkujton protestat studentore të vitit 1981 në Prishtinë, për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës. Por është datë e rëndësishme që lidhet edhe me historikun e Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare në Likovë e Karadak në vitin 2001. Andaj, pikërisht në këtë datë, tradicionalisht mblidhen poetë e shkrimtarë nga të gjitha trojet shqiptare, për të përkujtuar të kaluarën e ndritshme, por edhe shumë të rëndësishme të brezave tanë, në luftën për liri e pavarësi kombëtare. Pikërisht duke e pasur parasysh këto dimensione, ky manifestim tejkalon kornizat e një takimi të thjeshtë letrar”, tha Demiri.

Ora e madhe letrare filloi me shkrimtarin, publicistin, veprimtarin e dalluar në fushën e kulturës dhe letërsisë, poetin nga Prishtina, z.Rushit Ramabaja. Më pastaj me poezitë e tyre u prezantuan poetët: Rozeta Kreste, Avni Dehari, Sabit Rrustemi, Nehas Sopaj, Nebih Bunjaku, Drita Nikoliqi-Binaj, Demush Berisha, Rexhep Abazi, Nazmi Beqiri, Sarë Gjergji, Zejnepe Alili-Rexhepi, Rahim Ganiu, Bilall Maliqi, Ismail Bilalli, Burhanedin Xhemaili, Ermira Selami, Arsim Halili, Arbër Saliu, Arben Rashkaj, Ismail Ganiu, Adriatik Zeqiri, Sunaj Raimi, Arben Ibrahimi, Lindita Dushku, Qerim Bajrami, Fatos Rushiti, Ali Qerimi, Rrahman Iseni dhe Kreshnik Sopaj.

Pas orës letrare, juria në përbërje: Bejtush Memeti, Nexhat Rexha dhe Mumin Zeqiri, ndau çmimet “Fadil Bekteshi”. Si poezi më të suksesshme u vlerësuan: për vendin e parë poezia “11 Marsi ‘81” e autorit nga Gjilani Sabit Rrustemi, për vendin e dytë poezia “Pa adresë” e autores nga Tetova Zejnepe Alili-Rexhepi, ndërsa për vendin e tretë u ndanë dy çmime, edhe atë për poezinë “Drita e kujtesës” e autorit nga Kumanova Burhanedin Xhemaili, dhe për poezinë “Kartë pa adresë” e poetes nga Pogradeci Rozea Kreste. Fituesve iu ndanë mirënjohje dhe një vlerë e caktuar monetare.

Të gjitha poezitë e lexuara në këtë mbrëmje poetike, do të botohen në numrin e radhës të revistës “Doruntina”, organ i Klubit të Shkrimtarëve të Kumanovës “Jehona e Karadakut”.

Për ilustrimin muzikor të mbrëmjes poetike, u kujdes violinistja kumanovare me perspektivë, Funda Aliu, duke performuar nuanca të shkëlqyera të muzikës klasike.

Ndërsa, në ditën e dytë të manifestimit, poetët mysafirë vizituan varrezat e dëshmorëve dhe martirëve të kombit në Sopot, Vaksincë, Sllupçan, Orizare dhe Hotël.

Më pas, në Komunën e Kumanovës, u mbajt tribunë letrare me temë: “Letërsia shqipe në epokën e internetit, mes vlerës, kiçit dhe popullaritetit”, ku morën pjesë aktive shumë poetë, shkrimtarë e dashamirë të artit e kulturës shqiptare. /www.jekaradakut.org/

mk

22222

s2takimet poetike te Karadakut 2015

111111

sallatribua letrare

VIDEO-LINKU nga lajmi i programit shqip të TVM-së në Shkup, me gazetar Nexhat Aqifi:

http://al.play.mrt.com.mk/play/56156/u-mbajt-edicioni-i-xxiii-te-i-takimeve-poetike-te-karadakut

 

VIDEO-LINKU – programi i plotë i Orës letrare, TV FESTA – Kumanovë

[youtube height=”auto” width=”auto”]https://www.youtube.com/watch?v=dKmNE0-ZstY&feature=youtu.b[/youtube]

Lexo më shumë Share

Më 11/12 mars 2015, edicioni i XXIII-të i “Takimeve Poetike të Karadakut”

Më 11 dhe 12 mars, mbahet edicioni i XXIII-të i manifestimit kulturor-letrar “Takimet Poetike të Karadakut”: Më 11.03.2015 (e mërkurë), ~ora 17.00, në Qendrën për Kulturë në Kumanovë, fillon ORA E MADHE LETRARE, me pjesëmarrjen e dhjetëra poetëve nga Maqedonia, Kosova e Shqipëria; Më 12.03.2015 (e enjte): ~ora 09.00 – Vizitë varrezave të dëshmorëve në […]
takimet poetike te karadakut

Më 11 dhe 12 mars, mbahet edicioni i XXIII-të i manifestimit kulturor-letrar “Takimet Poetike të Karadakut”:

Më 11.03.2015 (e mërkurë),
~ora 17.00, në Qendrën për Kulturë në Kumanovë, fillon ORA E MADHE LETRARE, me pjesëmarrjen e dhjetëra poetëve nga Maqedonia, Kosova e Shqipëria;

Më 12.03.2015 (e enjte):
~ora 09.00 – Vizitë varrezave të dëshmorëve në Sopot, Vaksincë, Sllupçan, Orizare, Hotël.
~ora 12.00 – Salla e vogël e Komunës së Kumanovës – TRIBUNË LETRARE me temë: “Letërsia shqipe në epokën e internetit, mes vlerës, kiçit dhe popullaritetit”.

Lexo më shumë Share

Irena Gjoni fituese e çmimit “Pena e Flakës” në Gjilan

  Gjilan, 30.01.2015 – Me Orën e madhe letrare dhe shpalljen e rezultateve të konkursit shpërblyes, në Gjilan ka përfunduar “Pena e Flakës”, që është njëra prej katër shtyllave kryesore të manifestimit shumëkulturor “Flaka e Janarit”, që mbahet në këtë qytet prej 24 vitesh, në nderim të heronjve, dëshmorëve dhe martirëve të kombit. Juria në përbërje […]
 juria

Gjilan, 30.01.2015 – Me Orën e madhe letrare dhe shpalljen e rezultateve të konkursit shpërblyes, në Gjilan ka përfunduar “Pena e Flakës”, që është njëra prej katër shtyllave kryesore të manifestimit shumëkulturor “Flaka e Janarit”, që mbahet në këtë qytet prej 24 vitesh, në nderim të heronjve, dëshmorëve dhe martirëve të kombit.
Juria në përbërje Mehmetali Rexhepi, Sevdail Demiri e Fatmir Minguli, çmimin e Orës letrare ia ka ndarë poetes nga Saranda, Irena Gjoni, e cila u prezantua me poezinë “Ditë shpirti”…

-Përndryshe, në orën letrare, me punimet e tyre, të pabotuara, u paraqitën 35 poetë nga Kosova, Shqipëria, Maqedonia e Lugina e Preshevës, Zejnepe Halili, Linditë Ramushi-Dushku, Eda Miri, Arsim Halili, Zeqir Fazliu, Rrahim Sadiku, Demir Behluli, Beqir Buzoku, Rexhep Abazi, Rabije Bytyqi, Sarë Gjergji, Sejdi Berisha, Zana Piraj dhe të tjerë.
Ndërkaq, juria tjetër, në përbërje Ibrahim Kadriu, Sadete Tërnava-Osmani dhe Hasan Bunjaku ka shpallur rezultatet e konkursit letrar shpërblyes në poezi dhe tregim.
Vendi i parë për poezi i takoi punimit “Kitara” (shifra: Kitara) që doli të jetë e autores Zejnepe Halili nga Tetova, vendi i dytë – poezisë “Shën Asht” (shifra: Poeti) me autor Sarë Gjergjin nga Vitia, kurse vendi i tretë i është ndarë poezisë “Përmasat e eklipsit” (shifra: Rikthimi), që doli të jetë e poetes Rabije Bytyqi nga Prizreni.
Për tregim janë dhënë këto çmime: vendi i parë – “Takimi me vrasësin tim” (shifra: Miku im), vendi i dytë – “Synimi ynë për të krijuar njeriun” (shifra: Krijuesi), vendi i tretë – “Pirgu i errësuar” (shifra: Pirgu). Nga punimet e shpërblyera në tregim, u deshifrua vetëm vendi i dytë, që doli të jetë Rrahim Sadiku nga Ferizaj.
Përndryshe, juria ka përzgjedhur për botim në revistën letrare “Agmia” 33 poezi, nga 112 sa kanë arritur në konkursin letrar shpërblyes si dhe 12 tregime, nga 29 sosh, sa ishte prurja e përgjithshme në këtë zhanër krijues.
Çmimin e orës letrare, fitues nga Saranda ia ka dorëzuar Bujar Hairi, drejtor për Kulturë. Gjoni ka qenë fituese e këtij çmimi edhe para dy vitesh.
Orën letrare, e cila është organizuar nga Njësia për Kulturë dhe Ars Clubi “Beqir Musliu” e ka udhëhequr Fatushe Haliti. /rajonipress/

 P.S. Nga Klubi i Shkrimtarëve “Jehona e Karadakut” nga Kumanova, përpos kryetarit Sevdail Demiri si pjesë e jurisë profesionale, morën pjesë edhe poetët: Burhanedin Xhemaili, Arben Ibrahimi dhe Selajdin Shabani.

Lexo më shumë Share

Ismail Kadare feston sot 79 vjetorin e lindjes

28 Janar 2015 – Ismail Kadare feston sot 79 vjetorin e tij të lindjes. Shkrimtari shqiptar Ismail Kadare është një nga më të mëdhenjtë e letërsisë shqiptare, ndërkohë që veprat e tij janë njohur përtej kufijve. Kadare është një nga shkrimtarët më të njohur të letërsisë botërore bashkëkohore. Me veprën e tij, ai ka shënuar një […]

kadare

28 Janar 2015 – Ismail Kadare feston sot 79 vjetorin e tij të lindjes. Shkrimtari shqiptar Ismail Kadare është një nga më të mëdhenjtë e letërsisë shqiptare, ndërkohë që veprat e tij janë njohur përtej kufijve.

Kadare është një nga shkrimtarët më të njohur të letërsisë botërore bashkëkohore. Me veprën e tij, ai ka shënuar një numër rekord të përkthimeve (në mbi 45 gjuhë të huaja), ai e ka bërë të njohur Shqipërinë në botë, me historinë dhe kulturën e saj.

Vepra e parë e rëndësishme e Ismail Kadaresë në prozë është romani “Qyteti pa reklama”, që nuk u lejua të botohej i plotë deri në vitin 2003.

Shumica e veprave të Ismail Kadaresë janë përkthyer e botuar në mbi 45 gjuhë të botës dhe janë pritur shumë mirë nga lexuesit.

Shkrimtari shqiptar më i njohur për botën, është laureat i shumë çmimeve letrare kombëtare dhe ndërkombëtare.

Karriera e Ismail Kadaresë

Kadare ka lindur më 28 janar të vitit 1936 në Gjirokastër. Më 1958 mbaroi degën e Gjuhës e të Letërsisë në Universitetin e Tiranës. Më pas studioi në Moskë, për dy vite, në Institutin e Letërsisë Botërore “Maksim Gorki” nga viti 1958 në vitin 1960.

Ai detyrohet t’i braktisë studimet për shkak të ashpërsimit të marrëdhënieve mes Shqipërisë dhe Bashkimit Sovjetik. Kthehet në Shqipëri dhe më pas punon ne gazetën “Drita”, e me pas drejton revistën “Les letres albanaises”.

Në vjeshtën e viti 1990 Ismail Kadare vendosi të largohet nga Shqipëria dhe të qëndrojë në Paris. Shkrimtari në atë kohë e përligji këtë largim me “mungesën e ndryshimeve demokratike”. Autoritetet e diktaturës komuniste e dënuan largimin e Ismail Kadaresë, por krijimtaria e tij nuk u ndalua.

Nga viti 1990 e më pas vepra e tij bëhet shprehja më e fuqishme e vlerave gjuhësore dhe artistike të shqipes letrare, brenda dhe jashtë vendit. Letërsia e Ismail Kadaresë pas vitit 1990 bart të njëjtat tipare thelbësore të asaj të mëparshme: frymën etnografike dhe shpërfaqjen e identitetit shqiptar – shtuar lirinë e autorit për të trajtuar tema që më parë nuk mund të trajtoheshin lirshëm.

Në vitin 1996 Kadare u bë anëtar për jetë i Akademisë së Shkencave Morale dhe Politike në Francë.

Në vitin 1992 u vlerësua me Prix Mondial Cino Del Duca; në 2005 fitoi “Man Booker International Prize” dhe në vitin 2009 u nderua me çmimin spanjoll Prince of Asturias, për Artet – që është një nga çmimet letrare më prestigjioze në botë.

Në vitin 2010 Ismail Kadare nderohet në Itali me çmimin Lerici Pea.

Ismail Kadare është dekoruar nga institucioni i Presidentit me Urdhrin “Nderi i Kombit” dhe nga shteti francez me urdhrat “Kryqi i Legjionit të Nderit” e “Oficer i Legjionit të Nderit”.

/Shekulli Online/

Lexo më shumë Share

Feriz Ukshini: NЁ NDЁRRIM MOTMOTESH

NЁ NDЁRRIM MOTMOTESH Iku edhe një cikël muajsh, për të mos u kthyer kurrë. Kapela e respektit hiqet mu te porta e dhjetorit, e kaluara e brisht,shkon duke u lekundur, mposhtet nga lodhjet, mbyllet gryka kujtimeve në thesar përvoje, tërhiqet si mbi pyka saji,në një botë imagjinatash! Viti i Ri ia beh, padjallëzisht i dalldisur […]

fu

NЁ NDЁRRIM MOTMOTESH

Iku edhe një cikël muajsh, për të mos u kthyer kurrë.
Kapela e respektit hiqet mu te porta e dhjetorit,
e kaluara e brisht,shkon duke u lekundur, mposhtet nga lodhjet,
mbyllet gryka kujtimeve në thesar përvoje,
tërhiqet si mbi pyka saji,në një botë imagjinatash!

Viti i Ri ia beh, padjallëzisht i dalldisur në fluska bore ,
goja behar-plot urata dhe dëshira të pa peshuara në mundësi,
me shpresë qe sakrifica të merr çmimin e durimit,
për një vit të mbarë, ku e drejta çmohet e përfillet ,
e ëmbëla të shijohet me dashuri,
bekimi te mbetet roje nderi e miresie,
te mos ndalet fluturimi në krahë të shpresës.
Ky vit të përthej si rreze drite në pafundësi e sytë të shkëlqejnë në lot gëzimi …

Cleveland, 29 Dhjetor 2014

Lexo më shumë Share

U promovua libri i Nazmi Beqirit: “Rrugëtimi drejt luftës për paqe”

Shkup, 26 dhjetor – Dje në amfiteatrin e UEJL, u bë promovimi i librit “Rruga drejt luftës për paqe” me autor Mr. Nazmi Beqiri. Librin në fjalë, të cilin e kishte botuar “Instituti për studime strategjike dhe ndërkombëtare” e prezentuan dhe për të folën një numër panelistësh të nderuar ndërsa me gjithë promovimin udhëhoqi Profesor […]

libri nbShkup, 26 dhjetor – Dje në amfiteatrin e UEJL, u bë promovimi i librit “Rruga drejt luftës për paqe” me autor Mr. Nazmi Beqiri. Librin në fjalë, të cilin e kishte botuar “Instituti për studime strategjike dhe ndërkombëtare” e prezentuan dhe për të folën një numër panelistësh të nderuar ndërsa me gjithë promovimin udhëhoqi Profesor Doktor Ylber Sela.
Profesor Sela, duke folur për librin përveç tjerash iu bëri thirrje të gjithë pjesëmarrësve në luftën e vitit 2001 që sa më parë të shkruajnë për këtë ngjarje të madhe duke kujtuar vetë ndodhitë dhe duke prezentuar ato nga dora e parë.
Të pranishmit i përshëndeti Kryetari i Komunës së Çairit z. Izet Mexhiti i cili tha se lufta e vitit 2001 ka qenë njëra prej luftërave më të drejta dhe ngjarja e cila shënoi një kthesë të madhe për shqiptarët e Maqedonisë, një ngjarje e cila solli Marrëveshjen e Ohrit dhe si rezultat i saj u themelua Komuna e parë urbane shqiptare e Shkupit, Komuna e Çairit.
Pastaj për librin folën edhe recenzentët, Dr. Sadri Ramabaja dhe Dr. Bekim Maksuti të cilët apostrofuan vlerën e saj jo vetëm historike por duke theksuar edhe dimensionin e saj politik.
Në fund të këtij manifestrimi, para një opinion të gjërë të përfaqësuesve të jetës politike, intelektuale e qytetare të Shkupit, Kumanovës dhe më gjërë, foli autori i librit, veprimtari i shquar i çështjes kombëtare, Mr. Nazmi Beqiri.
Duke folur për veprën e tij të fundit, zoti Beqiri theksoi rëndësinë e luftës së shqiptarëve për të drejtat e tyre ndërsa nuk la pa përmend edhe fragmente të librit të cilat reflektojnë nderin, vendosmërinë dhe qëndrueshmërinë e djemve e vajzave të reja të cilët gjatë vitit 2001 kishin sakrifikuar çdo gjë për një jetë më të mirë dhe më të dinjitetshme. /Zhurnal.mk/
libri nb1

Lexo më shumë Share

Poezi të zgjedhura nga Sabit Rrustemi

Sabit Rrustemi, Gjilan   Cikli poetik: “Nxora një shtresë zemre”     AI VARG JAM UNË   Vargu im niset dhe pa mua për tek Ti si trokitje e lehtë dite si një puthje e ëmbël mëngjesi   Shpalos një ëndërr të re tek drithërohet nëpër ty universit pakufi   S’pyet në ka re në […]

srr

Sabit Rrustemi, Gjilan

 

Cikli poetik: “Nxora një shtresë zemre”

 

 

AI VARG JAM UNË

 

Vargu im niset dhe pa mua

për tek Ti

si trokitje e lehtë dite

si një puthje e ëmbël mëngjesi

 

Shpalos një ëndërr të re

tek drithërohet nëpër ty

universit pakufi

 

S’pyet në ka re në rigon shi

vjen e hyn brenda teje

si çdo dashuri

 

Ai varg i tëri jam unë

që prehje kërkon në tëndin gji

shpirti im i fshehur n’ Poezi

 

 

DERA RRI E HAPUR SI UNË

 

Dikur moti nga larg

të kundroja si një ëndërr

Më pas

trokita e hyra hapësirës sate

deri në zemër

 

Me vite pastaj

më gënjeu pritja

një shpresë në bebzë syri

 

Po vonë ish shumë vonë

për t’u nisur dhe njëherë nga fillimi

 

Në ëndrra të tjera

u përplasëm

si unë

si ti

 

Tash

të vetmen rrugë që m’ka mbetur

po e ecë

kësaj copë jete kah ajo shtëpi

rrëzë Çepurit

 

Kujt t’i duhem

mund të më kërkojë

kohë e pa kohë

 

Dera rri e hapur

si unë

 

 

PA MË T’VOGLËN FJALË

 

U ndërrua dita në mesnatë

 

Nuk ndjeva britmë

as gjëmë

 

Vetëm ora theu heshtjen e mbyllur

në xham

 

Një perde e gjumtë

sysh më ra

përpak nuk pashë

 

Brenda syve t’u isha

vetëm nuk të lashë

Pa më t’ voglën fjalë

veten time sall ta dhashë

 

 

E NUK U SHUAN

 

Nëpër pika

Vërshojnë pritjet

Mërzia

 

A do qëndrojë poezia

 

Unë do “heshtë” dhe në ëndrra

Po dashuria

A do shpallë ditë zie

Për ndjenjat e mia

Të fshehura

Dhimbjet e përndezura

Sa herë i qëlloi rrufeja

 

Dhe prapë

Prapë mbetën në mua

Mbi t’ lumen tokë

Gjëmëve të veta

E nuk u shuan

 

 

NË TË SOSURËN E NJË DITE

 

nata shtrihet përkohshëm

mbi sytë e lodhur të ditës

zbret mjegulla

 

ajo ngatërron shtegun e zemrës

sokaqeve qorre të qiellit

ndizen ndjenjat si yje

 

ai bredh me një yll në ballë

planetit që erret e herret

një loçkë zemre dëshirohet

 

përkohshëm kthehet dita

mbi ëndrrat e përlotura

jeta lanë mëkatet

 

 

Ç’ MUND TË TË OFROJ MË SHUMË

  

Zoti nuk thotë harroje

As Zemra

 

Një det ndjenjash qepet Çepurit

Po rruga përpjetë deri në Kodër

 

Shtigjet zik – zake i ka mbuluar dushku

Bari i ri

 

E paecura ime vonohet për pak

 

Ate që e dua në vete e ruaj

Edhe kur më ikën me mëngjes

Edhe kur më kthehet rrallë e përmallë

Përmes ndonjë ëndrreje

 

Lutjet nuk kryejnë punë më

Nëse nuk lëviz drejt teje

Më shkelë dhe kjo kohë

 

E dashur

Po e deshe malin qe ku jam

Po e lype detin qe ku e ke

Në shpirtin tim

 

Dhe mua të tërin

Diku thellësive të paprekura

 

Ç’ mund të të ofroj më shumë

Pos shpirtin tim

Të rinuar prej dashurie

 

 

PËRTEJ NJË VETËTIME

 

Shiu vërshoi

nëpër këpucët e mia të zeza

 

Qorapët e qullura më gostitën

me ngjyra të mbyllura

pjesëve të sipërme të këmbëve

thembrave

 

E unë trupoja rrugën para makinave

semaforëve të heshtur të lagur

zebrave të fshira të harruara

se Ti më prisje diku

përtej një vetëtime

syve përmallim

 

Këpucët po thahen në ballkon

dhe ngjyra e fituar gratis

u shly tashmë

 

Mbete vetëm Ti

qiell i kaltër dashurie

 

 

REÇETË E PËRDITSHME

 

Me lotin e ftohtë të pritjes

Laji faqet

Sytë

E vish rrobat e shpirtit

 

Shetitjen e mëngjesit

Bëje nëpër hartën e dashurisë

 

Nëpër secilën gjymtyrë

 

Kur të merr etja

Për freski mali

Kthe kah buzët e mia

 

Po pate kokëdhembje

Ftoje pllëmben përkëdhelëse

Që me prekje shëron

 

Mungesash mos u streho

Aty ku nuk jam

Mos më kërko

 

Hapit tim

Fjalës që çelë atë portë zemre

I beso

 

 

E DIELA E DASHURISË

 

Java jonë e jetës

Përmbyllet përherë

Me një ditë të dielë

 

Le të jetë kjo ditë e faljeve

Për mëkatet e bëra

Që nuk i themi

 

Ditë e lutjeve

Për ate që e duam

E nuk e kemi

 

Ditë e bekimeve

Për ate që e shijojmë thellë

Shtresave të paqta

Të zemrave

Deri në amshim

 

E dielë e dashurisë

Qoftë çdo ditë

 

 

ATY KU NUK U TAKUAM KURRË

 

( Ndjenja )

 

Pres të më lajmërohet

A këtu

Brenda e kam

 

Nuk po e shoh

Vetëm po e ndiej

Tek pulson me ritmet e zemrës

 

O Zot

Seç më drithëron

 

Ma vë para syve

Ta shoh

Ta prekë

Mes buzësh të saja

Dua të pushoj

Gjatë gjatë e pambarim

 

( Pritja )

 

Nuk ka orë që e mat prtijen

Përveç zemrës

 

Ajo shënon vonesën

Dhe atë trokitje

Aq të pritur

 

( Sytë )
Nuk i kemi

Sall për të ëndërruar

 

Ata digjen në pritje

Për ta parë atë

Që një jetë e ëndërruan

 

( Ëndërr )

 

As është këtu

As atje

Është zhytur thellë në pritje

 

Ajo dorë që shkundë

Këtë ëndërr

Tek Ti është

 

( Ecja )

 

Një jetë ecë

Kah vetja

E

Ende në fillim

 

Sa jetë më mjaftojnë

Për ta arritur njëherë

Atë që kam thellë

Në timin shpirt

 

( Caku )

 

Në cilën do pjesë të universit

Caku im je ti

 

Po e mbledh kohën e ikur

Përmes së tashmes

Që s’mjafton

 

Në kohën që vjen

Jam aty

Ku s’u takuam kurrë

 

 

DO TA HESHTË KËTË DHEMBJE

 

Si bimë e egër

mes plasave të gurit

sht(r)atin nis

 

Askush nuk i zgjatë duart për ta shkulë

për ta tërhequr zvarrë përmidis sheshit

këtë hajneshë të regjur

 

As dhe ti aromë e munguar e kësaj dite

buzëqeshje që kullon buzëve të mia

për këto dy drita

 

Kjo dhembje ka një emër

që s’ ia shqiptoj kurrë

 

Do të heshtë përballë saj

si ai dru i njomë

që përcëllohet në furrë

 

E dashur nëse pak më do

rri pak më larg këtij lumi

që po digjet si unë

 

 

MES MEJE DHE PRITJES

 

Pritja

një minut para të Dymbëdhjetës

ma hap portën

aty ku bota fshehur nëpër pjata

trazon muret

 

Hapat e mi ngatërrohen

parkut me gjethe

 

Në Dymbëdhjetë e një minut

hija ime rrëshqet mes gishtërinjëve të Pritjes

përtej udhës në pikëditë

 

Muret në heshtje

përbijnë gjuhën

 

Vetmia lëpinë pjatat

si ngjyra e vjeshtës

fytyrën time prej gjethi

 

Mes meje dhe Pritjes

dy minuta përbirojnë një shekull jetë

 

 

NJË PRUSH LOTSH

MBI F’TYRËN TIME ZBRET

 

( varianti II )

 

Pëlcet Kupë e Kaltër

prej zjarrmie

pëlcet

 

Prush i qielltë

mbi timen lëkurë derdhet

 

T’ kish qenë prush i buzëve tua

do ta duroja

pa siklet

 

Lisit me brenga

vetëm shenja e së djegures mbet

 

Një prush lotsh fytyrës sime zbret

 

 

SA E RE KJO ËNDËRR E LASHTË

 

Në Ty fshihet imja ëndërr

që e rrëfej me mijëra vjet

 

Si ëndrra jote për një tjetër

nën strehë qerpikësh pret

 

Pa nuk e nxë siç nuk e zura

anise bota ka një mal ura

 

Sa e re kjo ëndërr e lashtë

trazon qiejt dhe atje lart

 

Dhe tokën mbush me akuj zjarr

e dua e dua dhe kur s’ e marr

 

 

IMAZHI YT I PAMPOSHTUR

 

Me perde të errët mbulova dritaret

në pikë të ditës e të natës

 

I lëshova dhe parmakët

 

Imazhi yt gjente një vrimë

përbirohej e më shfaqej para syve

 

Një perde dhe më të errët

për memorien time kërkova

dhe një çelës me dry

 

Ti shkeve perde theve dryj

e u shfaqe më e bukur se Helena

se Tanusha se ajo Zanë kroni

 

Shteg tjetër nuk më mbeti

 

Hapa krahët

Zemrën e shpirtin çela

Dhe në gji të mora

 

Asgjë s’ kish qenë vapa

ai diell i largët n’ horizont

çka kishe qenë ti

 

Dimrat e krejt jetës sime

zjarrin e trupit tënd s’ e ngrijnë

 

 

AJO QË S’ DO TA MENDOJA

 

Se më ka harruar ajo e trokitur në dritare

tek sa po flija agut të çdo dite

 

Se më ka braktisur ajo ëndërr jete

që e ruaja thellë në zemër

 

Se nuk fluturon para syve të mi ajo grishë Çepuri

dhe fundit të kësaj vere

 

Se nuk i eci dhe i përgjumur

shtigjet e fëmijërisë sime

 

Se pritja një ditë nuk do të shpërblehet

me aromën e munguar të lules që s’ jepet

 

Se jeta

se dashuria

se kujtimi

nuk do të jetojë dhe pa mua

 

 

TEK TI DO VIJ

 

Do kthej kah ti kudo që je

të të shoh në je zgjuar

në je shkundur nga ky shi

nga mungesat që sjellin mërzi

 

Do kthej do kthej

edhe kur rrugë të ndryshme

përftojmë bëjnë dredhi

 

Ta shoh veten time në ata sy

në jam ky që e di

ai mali i njomë mbi timen shpi

 

Një sopatë e ndryshkur bishtajur

shpinën pakëz ma ka thy

dhe malli për ty

 

Do dal patjetër tek ti do vij

me veten time që banon aty

një kafe ta pij

 

Thinjat e pritjes t’ i dëboj përsëri

 

 

KI ME RIGUE

 

Nji shi si ky moti e kam andrrue

dhe ty dhe ty moj

tek ai shteg Çepuri

degët tuj m’i shkundllue

 

Sa gjethe sa puthje sa pika shiu

i u dashkan k’saj zemre

etjen me dëbue

 

E përkohshme kjo jetë

mallin mallin për me shue

 

Bjer shi

bjer e mos u ngij me mue

se ajo tash e sheh t’njejtën andërr

qi nji jetë të tanë kam me andrrue

 

Si k’to riga shiu

ti tek unë ki me rigue

 

 

E PADËBUARA MBIN PËRSËRI

 

Kot përpiqem ta djeg mallin nën diell

ta shtrijë e ta thajë deri në rrënjë

në rërë deti në maje Çepuri

a te Guri i Thatë

 

Më përvidhet si erë

përmes një reje me gjëmime

më kthehet në shi

nëpër grimca dheu përbirohet

rrudhave të ballit

mbin përsëri

 

Ushqim i pasosur i mallit tim

je Ti

 

Ti që s’dëbohesh nga imja thellësi

 

 

BRENDA ASAJ ZEMRE MBES

 

Natën kam me shprazë n’gotë

si atë verë të kuqe t’Flladnikit

e kam me pi përngadalë

hërrpamë për hërpamë

deri në mëngjes

 

Natën

një ëndërr për ty

kam me mbyllë në sy

deri në hapin tënd

në trokitjen që pres

 

Brenda asaj zemre të paqtë

përjetshëm mbes

 

 

PËRBALLË ASAJ QË NDJEJMË

 

Nëntë rrathë harrese ma mbështollën vargun

nëntëdhjetenëntë herë mendja më vajti

e më mbeti tek ti

 

E mrekulluar nga ata sy

ende është aty

 

Rrethi i dhjetë i harresës as u nis

rrathët e mëparmë u zhbënë

përballë asaj që ndjejmë

 

E dashur

varg jete më je bë

 

 

PËRMES FRYMËS SIME

 

Shprusha kaçubë më kaçubë

shtigjeve të Çepurit

 

Si shpend i vetmuar shprusha

 

Një flatër mëllenje gjeta

një flatër të braktisur

 

Nga thellësia e qenies

nxora një shtresë zemre

n’ shuplakë e shtriva

dhe shkrova:

 

“dhe kurrë në mos më kujtofsh

ti mirë e më mirë qofsh

loçka ime”

 

Përmes frymës sime

andej kah je ti

e nisa

 

――

Poezitë e këtij cikli janë të shkruara mes viteve 2009 – 2012

 

Lexo më shumë Share

Avni Dehari: Ruajtja e leksikut dhe pak fjalë të rralla në të folmen e Kumanovës

            Një numër fjalësh që janë pronë e mbarë gjuhës sonë, në të folmen e Kumanovës janë zbehur e gati janë zhdukur plotësisht. Ato duke u zëvendësuar me fjalë të huaja, edhe pse dikur kanë pasur përdorim të gjerë, sot janë ngurosur e cunguar aq tepër, saqë përdoren vetëm si […]

ad

            Një numër fjalësh që janë pronë e mbarë gjuhës sonë, në të folmen e Kumanovës janë zbehur e gati janë zhdukur plotësisht. Ato duke u zëvendësuar me fjalë të huaja, edhe pse dikur kanë pasur përdorim të gjerë, sot janë ngurosur e cunguar aq tepër, saqë përdoren vetëm si emër, si folje, si mbiemër, ndajfolje etj.

            Për luftën e gjatë që ka bërë leksiku vetjak i kësaj ane me fjalët e huaja dëshmojnë shprehjet ndajfoljore «or’ e sahat», «n´hall e ndit» (për i ndytë), si dhe disa fjalë të tjera, ku krahas fjalës sonë përdoret edhe fjala e huaj, p.sh.: «fat» – «nafakë», «i shishëm» – «i lezetshëm» etj. Duke u penguar nga elementi i huaj këto fjalë nuk e ndoqën si duhet rrugën e zhvillimit të gjuhës sonë. Ato u shterpëzuan deri në atë shkallë sa s’kanë mund të japin fjalë me kuptime të reja, siç ndodh me fjalët e prejardhura, të përbëra dhe të përngjitura. Sado të dëmtuara qofshin ato fjalë nga barbarizmat, prapëseprapë dëshmojnë për pasurinë leksikore të kësaj treve.

            Fjalët e tilla qofshin thjesht shqipe ose me origjinë të huaj, por që janë bërë pronë e gjuhës sonë do të pasojnë me sqarime përbri:

            Arbanaçk,~i m. Fjala «arbën» edhe në të folmen e kësaj ane është ruajtur si toponim. Një mal i fshatit Sllupçan, që kufizon me atë të fshatit Vaksincë, quhet Arbanaçk. Sigurisht ky vend më parë nga vendasit është quajtur Arbanë, kurse në administratën sllave Arbanashko (vend i arbanëve), që më vonë nën ndikimin e sllavishtes edhe shqiptarët e quajtën Arbanaçk. Për këtë dëshmon edhe emri i fshatit të malësisë së Kumanovës, Arbanashko Sello (Fshat i Shqiptarëve). Ky fshat gjendet në anën lindore të Kumanovës, në drejtim të Krivopallankës. Edhe pse quhet Arbanashko Sello, sot në të banojnë vetëm maqedonas.

Afr/oj kal.,~ova, ~u. Në të folmen e Kumanovës këtë fjalë e hasim vetëm si folje me këto forma: «afroj», «afritu», »afrite», «afrou» etj., ndërsa në vend të ndajfoljes «afër» dhe mbiemrit «i afërt», përdoren fjalët «ngat» dhe «i ngatë». Edhe fjalët «afërsi» e «afërsisht», që Çabej në «Studimet gjuhësore», pjesa e I, faqe 28, i çmon si neologjizma nuk figurojnë në këtë të folme. Përkundër saj antonimi i kësaj fjale «largoj», përdoret si folje, si emër, si mbiemër dhe si ndajfolje: «largoj», «largsi» (largësi), «i largtë» (i largët), «larg».

Ari ndajf. Kjo fjalë dëgjohet vetëm në shprehjen «ari n’kamë», që ka gjasa të përafrohet me shprehjen «si ariu në këmbë». Ndajfolja «ari» në këtë të folme, shqiptohet me theks në rrokjen e parë «ári», sikurse edhe «njéri», që theksohet po ashtu në rrokjen e parë. Është për t’u cekur se për «ari-un» në këtë anë përdoret vetëm emri i gjinisë femërore «arushë», por kjo dëshmon se më parë ka qenë e gjallë edhe fjala «ári».

Am/ë,~a f. Në vend të këtij emri në këtë të folme përdoret fjala «nënë». Që krahas kësaj fjale është përdorur edhe fjala «amë», dëshmon shprehja «t’amën e s’amës», që përdoret vetëm në rast sharjeje.

Arvanic/ë,~a f. Emër fshati në rrethin e Kumanovës (në pjesën maqedonase rreth Pçinjës). Më herët në këtë fshat ka pasur shqiptarë. Ka familje që kanë jetuar dhe i kanë pasur çifligjet e tyre në Arvanicë. Sot aty jetojnë vetëm maqedonas. Emri Arvanicë përafrohet me emrin arvanit, me të cilin grekët i emërtojnë shqiptarët.

            Asht,~i m. sh. eshtna,~at. Në të folmen fshatrave të fushës në vend të fjalës «asht-i» përdoret fjala «koc». Në këtë rast fjalën «asht» e hasim vetëm në shprehjen, që tregon se një fëmijë shumë i ngjan babës a nënës: “Ia ka kputë kriet, i gan (i ngjet) me asht e me rrasht.» Në fshatrat e malësisë përdoret edhe fjala «asht-i» në njëjës dhe «eshtna-t» në shumës.

Bah/e,~ja f. sh. ~e, ~et. Në Fjalorin e shqipes së sotme kjo fjalë sqarohet me fjalën «hobe». Me fjalën «bahe» në këtë anë emërtohet një armë lufte shumë primitive, që thuret me penj e që shërben për ta hedhur gurin. Para disa vjetësh në fshatrat e Kumanovës ishte i gjallë riti i luftës me bahe. Ditën e Shën Gjergjit ose të ndonjë feste tjetër, zhvillohej luftë me bahe ndërmjet fshatit me fshat ose ndërmjet dy lagjeve të të njëjtit fshat.

Bek/oj kal., ~ova, ~u. Kjo fjalë gjallon si folje dhe si mbiemër, që shpesh emërzohet, si p.sh.: «M’ka beku nana». «Ven i bekum». «I bekumi i nanës». etj.

Ballzin/ë, f. sh. ~a,~at. (Dëgjohet edhe pallzinë). Me këtë fjalë emërtohen drurët dhe të gdhendur, jo të trashë, që lidhin trarët në ballë të pullazit. Ka mundësi që kjo fjalë të ketë ardhur nga fjala «ballë», pra balli i çatisë ose nga fjala «pullaz», që është përdorur dikur në këtë anë, por më nuk e hasim.

Banc,~i m. sh. ~a, ~at edhe ~ët.Fjalorin sinonimik të gjuhës shqipe, këtë fjalë e hasim në formën «bucë» (plis dheu), ndërsa në punimin e Abdullah Zyberit «Disa fjalë të rralla me prapashtesat c (cë), s (ës, së) në rrethinat e Istogut e të Pejës», botuar në numrin e tretë të «Jehonës» së vitit 1978, «bas-i» (topth dheu, topth bore). Në të folmen e rrethinës së Kumanovës kjo fjalë ka vetëm kuptimin e plisit të dheut, p.sh.: «S’e paska pasë dorën ara me u livru, se kanë dalë plot banca». Krahas kësaj fjale në këtë të folme dëgjohet edhe fjala «top», «top dhevi» dhe «grutkë» (sllav. grutka – plis dheu).

Bin/on jokal., ~oi, ~u. Fjala «binon» krahas së cilës në disa fshatra përdoret edhe «puson» mund të përafrohet me fjalën «buron», p.sh.: «Te ni prrue po binojke uji». Kur është fjala për «burimin», në këtë të folme emërtohet me «krue».

Bot/ë,~a f. Kjo fjalë nuk e ka kuptimin e tërësisë së trupave qiellorë, por të deltinës, të dheut të bardhë a të kuq prej të cilit bëhen enë. P.sh.: «Çerepi bahet pi botës e jo pi lloçit». Ndërsa deltina me të cilën më parë laheshin flokët e duart, kur mungonte sapuni, njihet me emrin «humëz», p.sh.: «Berma humzën t’i laj durt se m’u kanë ba me zift duhani».

Buçall/ë,~a f. sh. ~a, at. Fjala «buçallë» në këtë formë përdoret në Sllupçan, ndërsa në Orizare, në Likovë, në Llopat etj. përdoret në trajtën «buçil-i». Me këtë fjalë emërtohet vendi i thellë në lumë ku shkojnë njerëzit për t’u larë, pra pellgu. Në të është ruajtur rrënja e fjalëve «buç-imë, «buç-on», që në raste të tjera nuk gjenden në të folmen e kësaj ane.

            Cabik,~i, m. sh. ~a,~at edhe ~ët. Kjo fjalë në të folmen e kësaj ane përdoret në kuptimin pjesës së trungut të drurit që mbetet pasi ta presim ose për copë druri (kërcu, dorac).

Cek/ë,~a f përmb. Kjo fjalë, që përdoret në vend të fjalëve «grill», «grillishtë», emërton pjesën e tokës që përbëhet prej një guri që derdhet lehtë. P.sh.: «Mos gropo ktu se del cekë». Ose: «Ka dy fe (lloj) ceke, t’fortë edhe t’butë». Kjo fjalë mund të përafrohet me fjalët mellë, mellishtë, mellinë mellnajë, që i hasim në FGJSH   Mehmet Elezit.

            Crrak,~i m. sh. ~ë, ~ët. Me këtë fjalë emërtohet dhëmbi i bravës me të cilën mbyllet dera. «E mshela derën me crrak». Fjala «crrak» është formuar nga imitimi i tingullit që lëshon ky mjet kur e mbyllim derën. Krahas kësaj fjale dëgjohet edhe fjala «freng», që ka përdorim shumë më të gjerë në këtë anë.

Cull,~i m. sh. ~ë, ~të. Fjala «cull», përdoret në vend të fjalës «fëmijë». Për fjalën «fëmijë» në disa mjedise të kësaj ane, me një shtrirje shumë të kufizuar, përdoret edhe fjala «thmijë».

            Çaparit kal., ~a, ~ë.  Kjo fjalë në të folmen e Kumanovës përdoret me kuptimin «përpush», «thërrmoj». P.sh.: «E kanë çaparitë pulat tokën/kashtën». «E kanë çaparitë bukën».

            Çapojk/ë,~a f. sh. ~a, ~at (edhe ~ët) ose çapank/ë,~a sh. a, ~at (edhe ~ët). Kjo fjalë emërton thundrën e kafshës (kaut, viçit, lopës etj.). Fjala «çapojkë» ka një rrënjë me fjalën «çap», (çap-o-j-kë), që është sinonim i fjalës «hap-i». Fjalët «çapojkë» e «çapankë» i hasim në këtë të folme, ndërsa fjalën «çap», jo.

Çaravesh kal., ~a, ~ë Kjo fjalë në këtë të folme përdoret si folje «çaravesh» dhe si mbiemër «i çaraveshëm» me kuptim degjeneroj, stërkeq, i degjeneruar, i stërkequr etj. «Çaravesh» thuhet kur stërkeqet mishi ose lëkura nga të plasariturit, p.sh.: «M’u patën krisë e m’u patën çaraveshë buzët pi dillit». «E kishin grrithë macat e ia kishin çaraveshë mishin». «I kishin ra dhamtë e ju kish çaraveshë goja».

            Çufërlung,~i m. sh. ~a, ~at edhe ~ët Kjo fjalë duhet t’i përgjigjet emrave «kësular», «kaçuler», «çerdhukul» etj., që emërtojnë zogun e familjes së harabelave, zogun me xhufkë në krye. Fjalët «çufërlung», «çapërlung», janë të përbëra nga «xhufërr» (në këtë anë xhufërr i thonë xhufkës) dhe «lungë». Zogu që emërtohet kështu, pos xhufkës, ka edhe një të ënjtur nën qafë në formë të lungës.

            Den kal., ~a, ~ë. Kjo fjalë në këtë të folme përdoret shumë rrallë me kuptim «ngop», «rras», «ngij», p.sh.: «I kam denë (i kam ngopur) kijët (qetë) me bari». «U dena me bukë e me muhabet».

Dre-ni m. Emri «dre» në këtë të folme nuk përdoret. Në vend të tij hasim fjalën «kaproll». Fjala «dre» është ruajtur vetëm si pjesë e dytë e fjalës së përbërë «kacadre» (për kacabunin).

            Dun kal., ~a, ~ë. Kjo fjalë me kuptimin «trazoj», përdoret në shprehjen: «M’u ka dunë vneri (vreri)».

            Dunëm vetv. Fjala «dunëm» në këtë të folme përdoret vetëm në kuptimin e rrënximit, shkarjes, të ënjturit e herdheve që shkaktohet nga ngritja e peshës ose nga kërcimi prej ndonjë vendi të lartë. P.sh.: «Mos ço ranë se dunësh». «Mos kce pi peme n’tokë, se asht nalt e dunësh».

            Farash,~i m. sh. ~a, ~at edhe ~ët. Kjo fjalë emërton fshesën që bëhet prej një bime, që në Fjalorin e shqipes së sotme njihet me emrin «melekuqe». Bima i ngjan kallamit të sheqerit dhe ka shumë fara, prej nga e ka marrë edhe emrin.

            Krahas fjalës «farash», përdoret edhe «fshisë» (fshesë). Fshisa bëhet nga një bimë tjetër që nuk rritet si farashi. Ajo i ka farat shumë më të imëta dhe degëzohet menjëherë mbi sipërfaqen e tokës.

Fash/ë,~a f. sh. ~a, ~at edhe ~ët Kjo fjalë në këtë anë  ka vetëm kuptimin e copës së lëkurës ose të dheut e jo edhe të pëlhurës a të stofit: «Ma nxhiti me thoj e ma çiti likurën fashë». «Pllugi e çitke tokën fashë». Fjala «fashë» përdoret edhe me kuptim figurativ për të treguar se e ka pësuar dikush, si p.sh.: «Ia kishte çitë fashë filanit», do të thotë se e kishte plaçkitur dikë dikush me mashtrim ose me dhunë. Në vend të fjalës «fashë» për stof përdoret «copë» dhe «dizgë».

Fat/oj kal., ~a, ~u. Përdorimi i kësaj fjale është shumë i kufizuar. Më herët duhet të ketë pasur përdorim shumë të gjerë. Në këtë të folme, sot, atë e hasim si folje «fatoj», «me fatu» (me kuptim uroj), si emër «fat», «fatimi» dhe si mbiemër i emërzuar «e fatumja». Kur vjen ndonjë dorë (shenja e fejesës), bëhet dasmë ose kur lind ndonjë fëmijë, njerëzit e kësaj ane thonë: «Po shkojmë me fatu se filani ka darsëm». etj. Krahas kësaj fjale përdoret edhe fjala e huaj «me përhajr», që ka përdorim më të gjerë. Në vend të urimeve shqipe «me fat», «të qoftë me fat», «po ta fatoj», çdoherë dëgjohet «përhajr», «me hajr», «t’koftë përhajr», edhe pse siç u përmend më lart thuhet edhe «Po shkojmë me fatu».

            Si emër dhe si mbiemër të emërzuar këtë fjalë e hasim në këto forma: «fat», «fatimi» dhe «e fatumja», që kanë një përdorim shumë të kufizuar. Emri «fat», haset shumë rrallë, meqë është zëvendësuar nga barbarizmat «nafakë» dhe «kismet». Si të tillë atë e hasim në fjalën e përbërë «fatzeza», ku pjesa e parë në të shumtën e rasteve është zëvendësuar nga barbarizma «nafakë» («nafakzeza»). Që kanë vërshuar në dëm të fjalës «fat» fjalët e huaja dëshmojnë barbarizmat «kismet» dhe «nafakë», që përdoren në këto raste: «Kërkun s’i dilke gjalit kismeti (apo nafaka)». «Shumë nafakë kishte pasë gjali». «Dita e re nafaka e re» etj.

            Derisa në shembujt e lartpërmendur asnjëherë s’përdoret fjala «fat», krahas formave «fatimi» «e fatumja» dendur përdoren barbarizmat «e përhajrmja», si p.sh.: «Fatimit» (por edhe «t’përhajrmes») i dihet vakti». «Kjo asht ditë fatimi (por edhe e t’përhajrmes)». «E fatumja (por edhe «e përhajrmja») asht  punë e mirë». Shprehjet shqipe «fatoj», «fatimi», «e fatumja» më tepër janë ruajtur te gratë, ndërsa burrat i përdorin më rrallë.

            Fik kal., ~a, ~ë Përdoret vetëm me kuptim shkatërroj, prish, humb etj., p.sh.: «E hangër mallin e u fik». Kuptimin «shuaj», kjo fjalë, në këtë folme nuk e ka. Për «fika zjarrin, dritën», thuhet «e shima zarmin, dritën». Nga fjala «fik» janë krijuar fjalët «fikç-i» dhe «i fiktë», që tregojnë njeriun që e ka humbur pasurinë, pra është varfëruar.

            Fi/lle,~ja (edhe fi/je,~ja) f. sh. je, ~jet. Këtë fjalë në të folmen e kësaj ane e hasim vetëm si emër dhe si ndajfolje, p.sh.: «Fillja s’i dihet». «S’ja di fillen kësaj pune». Si ndajfolje ndeshet në format «fill» dhe «fillikat» (vetëm), p.sh.: «Fill gjali i filanit ishte kanë atë ditë n’mal». «Fillikat kishte metë».

            Folja filloj që e ka rrënjën e përbashkët me këto fjalë nuk përdoret në këtë anë. Në vend të saj përdoret sinonimi «nis», si p.sh.: «Nisja punës». «E nisa darsmën». etj.

            Ftorit kal., ~a, ~ë. Kjo fjalë, që duhet të jetë formuar nga fjalët ftof dhe risht, përdoret si antonim i fjalës «vok» (vak). «E voka ujin», thuhet, kur ujin e ftohtë e bëjmë pak të nxehtë, ndërsa  thuhet «e ftorita», kur ujin e nxehtë e bëjmë pak të ftohtë. Pos si folje këtë fjalë e hasim edhe si mbiemër në trajtën «i ftoritëm», p.sh.: «Uji kana i ftoritëm». Ka gjasa që fjala «ftorit» të jetë formuar nga fjalët «ftoh + rishtas».

            Gaz,~i m. vet. njëjës. Në të folmen e kësaj ane këtë fjalë e hasim në shprehjet: «gaz i dhevtë», «gaz i dunjasë», «për gaz t’dhevtë», «i përgaztë», me kuptim u bë për tallje, për turp para botës. Krahas këtyre shprehjeve me këtë kuptim përdoren edhe shprehjet «cing i dhevtë», «për cing t’dhevtë».

            Gazmen,~i m. vet. njëjës. Në vend të fjalës «gaz», me kuptim «gëzim», përdoret fjala «gazmen» dhe «gzim», p.sh.: «Gazmen (ose gzim), t’madh patën atë ditë».

            Grrep ndajf. Në të folmen e kësaj ane kjo fjalë përdoret për të emërtuar gjendje urie si për njerëzit dhe për kafshët, p.sh.: «Kijët (qetë) janë ba grrep p’i s’unit». «Jam umtu shumë, grrep m’u ka ba barki».

            Gurkali m. përmbi. Fjalët «kaltër», «kaltëroj», «i kaltër», nuk i hasim në këtë të folme. Vendin e tyre e kanë zënë fjalët e huaja «mavi», «mavitoj», «i mavit». Fjalën «i kaltër» e hasim vetëm të cunguar «kali (i kaltër), te kompozita «gurkali», që është formuar nga «gur + kali» (kaltër).

Gurr/on jokal. ~oi, ~u. Kjo fjalë përdoret në pjesën më të madhe të kësaj ane vetëm si folje e jo edh si emër «gurr/ë,-a». «Po gurron shivi», thuhet kur duan të tregojnë se po bie shumë shi. Në malësi përdoret edhe trajta «gurrë».

            Gjiren,~i m. Në të folmen e Kumanovës këtë fjalë e hasim si emër are në fushë. «Gjireni është arë e mirë, po e ma shumë ujin.» «Ara n’Gjiren asht e ranë për punë» etj. «Gjiren» quhet edhe sëmundja e duhanit ose e bostanit a e ndonjë bime tjetër që shkaktohet nga uji i tepërt. Kjo fjalë mund të përafrohet me fjalën «gjiri» (i ujit), pra vend ku fle uji. «Mos e vadit shumë duhanin se bahet  me gjiren».

Haparesh kal., ~a, ~ë. «Haparesh», thuhet kur tolloviten a trazohen flokët ose rrobat nga era ose nga pakujdesia, p.sh.: «Ju kishin hapreshë floktë». «Sa e mërthejshna setrën (pallton) e kmishën, veri m’i hapareshke». «Mos i haparesh floktë». Për atë që nuk i kreh flokët e nuk i kushton rëndësi veshjes thonë: «Ai gjithmonë i ka floktë e hapareshta». «Ju kishin shkoçë e ju kishin hapareshë teshat». Nga folja «haparesh» janë formuar edhe mbiemrat «i hapareshëm» dhe «i hapareshtë».

Hartit kal., ~a, ~ë. Në të folmen e Kumanovës folja «hartit» emërton procesin e përgatitjes së farërave të duhanit, të shalqirit, të specit etj. për mbjellje. Farat mbështillen në një arnë (zakonisht në çorap të hollë) dhe futen në ujë. Kur të qesin sytha të bardhë, thuhet «farat janë hartitë», do të thotë janë bërë gati për t’u mbjellë. «A i keni hartitë farat e duhanit, të bostanit, të specit» etj. «Po, i kemi hartitë dhe kanë bi, tash do t’i mellim.» Kjo fjalë mund të përafrohet me fjalën «artis», që në  Fjalorin e gjuhës së sotme shqipe ka kuptimin nxjerr një fidan nga toka dhe e mbjell në një vend tjetër; ndërroj një bimë. Artisi domatet (lulet).

            Hedh kal., ~a, ~ë Në këtë trevë këtë fjalë e hasim vetëm në thëniet: «E hedha grunin me tërplote e jo me maqinë». «Ai hidhet n’punë pa i thënë kërkush (askush)». «Frima (fryma, era) ma hedhke borën sive (syve)». Në rastet e tjera kjo fjalë është zëvendësuar me foljen «çes» («qes»), si p.sh.: «Hajde cëlli (cili) pe çesim gurin ma larg». «Mite (mbyte) çenin e çite n’prrue». Përpos si folje kjo fjalë përdoret edhe si mbiemër «i hedhëm» dhe «i pahedhëm», p.sh.: «Gruni i hedhëm dhe i pahedhëm s’ban me u përzi».

            Heks,~i m. sh. ~a, ~at edhe ~heksët.  Me këtë fjalë emërtohet një mjet i metaltë (thikë e përkulur), në të dy anët me dorëza. Shërben për t’i lëmuar bishtat e drunjtë të mjeteve bujqësore, si të kazmës, të shatit etj. Meqë me të i heqim grathët (dhenlat, ashklat) e drurit, pasi të gdhendet me sëpatë ose me zdrukth, quhet “heks” (heqës).

Hasë (i, e) mb. Ky mbiemër, që emërton njeriun ose kafshën, që ha shumë, në këtë të folme, është formuar nga folja «ha» «Ai asht i hasë (grykës)». «Njeri i hasë», «lopë e hasë».

            Hek kal., ~a, ~ë. Në këtë të folme kjo fjalë përdoret si emër dhe si folje «hek/ë,-a» me kuptim «vuajtje» dhe «vuaj» «heq», «zhvesh,. «Ai ka hekë shumë (ka vuajtur)». «E heka (e zhvesha) setrën se u ba nxetë». Si emër përdoret në formën «hek/ë, ~a, f. sh. ~ë, ~ët», p.sh.: «Hekët (vuajtjet) e atij s’harrohen kurrë».

            Horë,~a f. sh. ~a,~at. bised. Këtë fjalë në Fjalorin e shqipes së sotme e gjejmë me kuptimet: 1. Bar i keq që del nëpër ara, të cilin zakonisht e shkulin dhe e djegin. 2. etnogr. Dordolec prej bari a prej kashte që e djegin në arë. Në të folmen e Kumanovës fjalën «horë» e hasim vetëm si mbiemër në kuptimin dordolec dhe në kuptimin koritje. P.sh.: «U bana horë» (dordolec), «Na banën horë» (Na koritën).

Kafsh/ë,~a f. Fjalën «kafshë» në këtë të folme e hasim vetëm në mallkimet «Kafsha e keçe». «Kafsha e ligë», në kuptimin kafshë e egër (bishë) ose sipas besëtytnive shpirt i keq. «T’hangtë kafsha e keçe!». «Të hangtë kafsha e ligë», mallkojnë njerëzit në këtë anë dikë që nuk sillet mirë a bën ndonjë prapështi. Fjala «kafshë» për qenie të gjalla, si lopë, dele etj. është zëvendësuar plotësisht me fjalën e huaj «hajvan». Kjo shprehje dëshmon se fjala «kafshë» në këtë anë është tkurrur deri në zhdukje para fjalës orientale «hajvan».  

Kajtët (m’kajtët) vetv., ~ m’u ka kajtë. Në Fjalorin e gjuhës shqipe, të vitit 1954, e hasim këtë fjalë në formën «kanda» (më)«më ka anda», kurse në të folmen e kësaj ane figuron si folje në formën «m’kajtët» dhe si mbiemër i emërzuar «e kajtmja», që kanë dalë nga fjala «ma ka andja». Thuhet: «S’e kam për inati, po po m’kajtët». «E kajtmja e korit burrin». Sa i përket fjalës «and/ë,-a» ose «andje», si emër fare nuk gjallon në këtë të folme.

Kallakasht/ë,~a f. sh. ~a, ~at. Kjo fjalë shumë e qëlluar emërton atë që nxit dikë për të keq, shpifësin, nxitësin, p.sh.: «S’asht mirë m’u ba kallakashtë». «Kallakashta e kall ni katun e jo ma ni mahallë». etj.

            Katramz/ë, ~a, f. sh. ~a, ~at. Fjala «katramzë» emërton mbërtheckën e rripit, që mund të jetë formuar (duke u bazuar në formën e saj) nga fjalët «katër» + «anë», ose «katër» + «amëz».

Kluk,~i m. vet. njëjës. Veprimi i të goditurit me gisht kokës ose shalqirit (për ta provuar se a është pjekur) emërtohet në këtë anë me fjalën «kluk».

            Klus/ë,~a, f. sh. ~a, ~at edhe ~ë, ~ët. Në këtë të folme përdoret për grackë, me të cilën kapen zogjtë, shpendët. «Kish ra në klusë».FGJSH – M. Elezi për këtë fjalë hasim fjalën «kllupcë», «klucë». Kjo fjalë përdoret edhe me kuptim figurativ për njeriun që bie ngushtë.

Kok/ël,~la f. sh. ~la, ~lat edhe koklët. Fjala «kokël», që në Fjalorin e gjuhës shqipe 1954, është sqaruar me «kokërr sheqeri», «sheqerkë», «tokël» në këtë anë përdoret me kuptimin «veshkë». Krahas kësaj fjale përdoret edhe fjala e huaj «bubrek», që ka përdorim të gjerë. Fjala «kokël» më së shumti përdoret për t’i emërtuar veshkat e kafshëve e ndonjëherë edhe të njeriut, p.sh.: «Koklat ose kokëta e kavit (kaut) janë të shishme». «Po m’dhamin koklët» (më shumë dëgjohet «bubrektë»). Fjala «veshkë» nuk figuron fare në këtë të folme.

            Kok/ë,~a f. sh. ~a, ~at edhe ~ët. Në vend të kësaj fjale përdoret fjala «krie» («krye»). Fjala «kokë», krahas së cilës në këtë anë haset edhe «kokërr», emërton një fije shkrepëseje, një kokërr gruri, sheqeri etj., p.sh. «Berma ni kokë qibriti (shkrepëseje), sheqeri , gruni» etj. Që është përdorur edhe për krye kjo fjalë, dëshmon thënia: «S’i mushet koka». Nga rrënja e fjalës «kokë» janë formuar fjalët «kokloj» (qëlloj dikë në kokë), «koklenkë», «ta mshoj n’koklenkë» (në kokë), si dhe «shkokloj» (ia heq kokrrat drithit me dorë a me lloz).

            Kotnasikoti ndajf. Fjala «kot» në të folmen e kësaj ane, sidomos në fshatrat e rrafshit, dëgjohet shumë rrallë. Atë e hasim dendur si ndajfolje në trajtën «kotnasikoti», që në këtë formë gjendet edhe te FGJSH të Mehmet Elezit.

Kpuc/ë f. Ky emër, që në të folmen e kësaj ane haset vetëm në trajtën e pashquar të njëjësit, është zëvendësuar plotësisht me fjalën e huaj «kundër», p.sh.: «Fshimi kunrat se po shkoj me hecë». Që është përdorur dikur kjo fjalë edhe në këtë anë dëshmon shprehja: «Tu di (dy) kamtë t’i shti me ni kpucë», që ka përdorim mjaft të gjerë.

Kuj kal., ~ta, ~. Kjo folje në të folmen e kësaj ane ka përdorim shumë të kufizuar. Fjala «kuj», që haset në këtë anë, nuk përdoret me kuptim «quhem», «thirrem», por me kuptim «zë», «e zë», p.sh.: «A e kun ket t’thirrme a duhet me ardhë e me t’thirrë te shpija?», thonë kur e grishin ndokënd në rrugë për në dasmë ose për ndonjë gëzim tjetër. Krahas «A e kun …», dëgjohet edhe «A e ze ket t’thirrme?»

Kurthurohem vetv. Kjo folje përdoret në kuptimin ngatërrohet peri ose me kuptimin «ngatërrohet» për njeriun. «A kurthuru peni. Hec e  mos u kruthuro».

            Lak ndajf. Kjo fjalë përdoret për të emërtuar gjendje urie, sikurse edhe fjala «grrep», p.sh.: «M’u ka ba barki lak». «Lak m’u kanë ba kijët pi s’unit».

            Lan/ë ~të f. vet. në shumës. Kjo fjalë i përgjigjet fjalës lëndë që në Fjalorin e shqipes së sotme e hasim edhe në kuptimin dru i prerë që përdoret për ndërtim. Në të folmen e kësaj emërton vetëm drurin për ndërtim. Kuptimet e tjera ose janë zhdukur, ose nuk kanë arritur të prodhohen.

Lisë ndajf. Kjo fjalë përdoret për të vënë në pah se këmisha, palltoja ose diç tjetër është bërë tepër me llum, p.sh.: «Lisë t’u paska ba kmisha pi llomit».

            Llozhan ndajf. Lojë popullore, që në disa fshatra të kësaj ane njihet me emrin «shtagellë» (prej shtagë). Në FGJSH të Mehmet Elezit e hasim në trajtën «shtagas», «shtagashterrpas», «shapitorr». Gjatë lojës lojtarët qëndrojnë në këmbë. Një shtagë (shkop) e hedhin me forcë rrëshqanë (përtokë) për ta goditur një shtagë që e vënë tërthor në tokë. Nëse lojtari e godet shtagën tërthor, i hip kundërshtarit në shpinë. Kundërshtari duke e bartur lojtarin shkon deri ku ka arritur shtaga. Te maja e saj e vë shtagën tërthor dhe kthehet duke e bartur kundërshtarin te vendi i shënuar me një vijë. Fituesi sërish gjuan, por nëse nuk e godet shtagën tërthor ndërrohen rolet.     

Lluçk,~i m. (edhe lluçk/ë,~a f.) sh.~a, ~at edhe ~ë, ~ët. Kështu quhet në këtë anë njeriu që ha shumë, grykësi, p.sh.: «Ai është lluçk i madh, ha sa s’bahët».

            Mërkeç kal. ~a, ~ë. edhe pës. mërkeçem. Kjo fjalë në këtë të folme emërton sëmurjen e qenit, tërbimin, p.sh.: «Kana mërkeç çeni». «Mos të haje çeni coftinë se mërkeçet». «Çeni i mërkeçëm me të kaç t’mërkeç». Fjala «mërkeç», siç duket është një eufemizëm, që është formuar nga fjalët «merr t’keçen» ose «mur t’keçen». Atë e hasim edhe si mbiemër «i mërkeçm». Eufemizma të këtillë hasim edhe për sëmurjet mentale prej të cilave vuajnë njerëzit. Për shembull kur sëmuren fëmijët, folësit e kësaj ane thonë: «Kana smu culli ndrishe (ndryshe)» ose «paska ra n’qetër (tjetër) t’mirë». Këtë fjalë e hasim edhe si mbiemër në formën «i mërkeçëm», p.sh.: «Ruju pi çenit t’mërkeçëm (thuhet edhe t’çartëm), se me t’kaç trenohësh». Njerëzit e kësaj ane më parë besonin (pleqtë besojnë edhe sot), se po të kafshojë qeni i mërkeçëm të bëhen këlyshët në krye.

            Mëngez (për mëngez). Emri «mëngez» (mëngjes), në këtë të folme është ngurtësuar thuaja krejtësisht. Atë e hasim vetëm të shoqëruar me parafjalë  «për mënges», që përdoret shumë rrallë edhe atë vetëm në ndonjë mjedis (si p.sh. në ndonjë fshat malor). Këtë trajtë të ngurtësuar vetëm në kallëzoren e pashquar e ndeshim si shprehje të barinjve, që verës për shkak të vapës i kullosin delet natën, ndërsa në mëngjes i kthejnë në vathë. Me këtë rast thuhet: «Pi çoj dhentë për mënges». Fjala «mëngjes» (pos shprehjes që e përmendëm) në të folmen e kësaj ane, sikurse edhe fjalët «agim» e «agon», nuk përdoren fare. Ato janë zëvendësuar me fjalën «sabah» për «agim» e «mëngjes», ndërsa për «agon» përdoren shprehjet «dul drita» e «zbardhi drita» etj.

            Mllehem vetv. Këtë fjalë e gjejmë në kuptimin shpreh mllefin.  P.sh. «A mlle djali» (është mllefosur). «U mlleha» (u mllefosa) etj.

Munoj/ë,~a f. sh. ~ja, ~at. Thuhet për dorezën e briskut a të thikës. P.sh.: «Briski e kishte mënojën pi koci (ashti)».

            Murmur/on pavet. ~oi, ~u. Në këtë të folme kjo fjalë përdoret me kuptim «bubullin», p.sh.: «Veç (vetëm) vetojke e murmurojke, po shi nuk bike». «Pu murmuron», thuhet në mënyrë figurative edhe për atë që flet me shumë nervozizëm. Kuptimin e gurgullimës së lehtë të ujit, të gjetheve etj., siç sqarohet në Fjalorin e shqipes së sotme, kjo fjalë nuk e ka.

Nërskamc/ë,~a f. sh. ~a, ~at edhe ~ët. Kjo fjalë që në këtë të folme emërton veprimin e të vënit të këmbës për ta rrëzuar ndokënd, p.sh.: «Ma noj nërskamcën e m’çiti n’kokërr t’shpinës», është formuar nga parashtesa «nër» («ndër») dhe emri «kamë» («kambë»), në Fjalorin e Gazullit gjendet në formën «ndërkambcë».

            Nërzgojz/ë,~a f. sh. ~a, ~ët. Është formuar si fjalë prej parashtesës «nër» dhe fjalës «gojë». «Nërzgojzë» quhet hallka e litarit që i vihet kalit në gojë në vend të frerit, p.sh.: «Noja kalit nërzgojzën e hipi».

            Nditë ndajf. (flliq). Kjo fjalë është ruajtur vetëm në shprehjen ndajfoljore «n’hall e nditë». «N’hall e nditë t’u paskan ba teshat/teshët», thuhet për petkat kur bëhen pa larë ose kur i përlloçin fëmijët rrobat. Përdorimi i kësaj fjale, në këtë të folme, është kufizuar aq tepër saqë pos kësaj shprehjeje nuk e hasim askund tjetër. Kjo fjalë e ruajtur si fosil, dëshmon për përdorimin e saj të dikurshëm te folësit e kësaj ane. Me siguri më herët është përdorur edhe folja «ndyj» dhe mbiemri «i ndytë». Sot po t’i themi ndonjë folësi, duke i përjashtuar ata që e njohin gjuhën letrare, «t’u paskan ndi (ndot) teshët» ose «i paske të ndita (për t’u paskan ndyrë rrobat, i paske të ndyta…), nuk të kupton se ç’po i themi.

            Ngarkaç/e,~ja f. sh.~e, ~et. Në fshatrat e Malësisë së Kumanovës ngarkaçe quhet druri i bigëzuar që shfrytëzohet për ta mbajtur litarin me të cilin e lidhim barrën e druve kur i ngarkojmë në gomar a kalë. «Mos pastë kush me t’nimu, merre ni ngarkaçe e ngarkoje magarin me dru», thuhet në rastet kur shkojmë vetëm për dru në pyll.

            Or/ë,~a f. Fjala «orë» në këtë të folme është zëvendësuar nga fjala e huaj «sahat». Megjithatë kjo fjalë nuk është zhdukur plotësisht. Ajo ruhet në shprehjet ndajfoljore «or’ e sahat», «or’ e dakikë» (minutë). P.sh.: «Or’ e sahat ai vike ati (aty)». «Or’ e dakikë shkojshna te ata». etj.

            Orza f. Kjo fjalë me karkater mitologjik (për orë mali) ruhet vetëm në shprehjen «orza xhallë nuk t’ze». P.sh.: «Ruju, se bane e pive helmin, orza xhallë nuk t’ze». Prapashtesën «zëa/zë», që i ngjitet fjalës «orë» e hasim në mjaft fjalë të së folmes së kësaj ane.

            Paç/ë,~a f. Në të folmen e Kumanovës kjo fjalë emërton një lloj byreku që bëhet me petë të bakllavasë. Petëve të paçës i hidhet lëng mishi. Në petën e sipërme vihen edhe copa mishi, copa hudhrash dhe kos (nga një lugë kos nëpër të). Në FGJSH të Mehmet Elezit e hasim fjalën «paçë» si ndafolje (prej papçë, mbase e ndikuar edhe prej paçë). Petë, petaç; copë e thërrime, llom tërhosh,; shih edhe paçë; khs. blozhde. U përplasën makinat e u banë paçë. Në këtë rast në Kumanovë thuhet «U përplasën kerret e u banë spapç».

Paj/ë,~a f. sh. a, ~at dhe ~ët. Kjo fjalë në të folmen e kësaj ane, përdoret vetëm në lojën e goglave. Fëmijët kur luajnë gogla vizatojnë në tokë një trekëndësh të vogël, që e quajnë «pajë», në të cilën i vënë goglat. «Ndreçe pajën se po ja nisim lojës». Fjala «pajë» në kuptimin e asaj që merr vajza nga prindërit nuk përdoret në këtë trevë. Në vend të saj e ndeshim fjalën e huaj «çez» («çejz»).

            Peng/oj kal., ~ova, ~u. Në fshatrat malore, ku pasuria e gjuhës është rrezikuar më pak, thonë: «Pengoje kalin mos t’ike». Te popullsia e rrafshit këtë fjalë e hasim vetëm si ndajfolje mënyre në trajtën «peng», p.sh.: «Gjithë ditën meta peng», thonë folësit e kësaj ane, sidomos gratë, kur iu del ndonjë pengesë në punë.

Pesh/ë,~a f. Kjo fjalë në këtë anë ka një përdorim shumë të kufizuar. Atë e hasim si emër dhe si ndajfolje vetëm në këto shprehje: «po rren si pesha» dhe si ndajfolje «peshë» «a çu peshë», «Do ta haje kriet (kryet) e vet se a çu peshë». «Ai rren si pesha». Fjalët «peshoj», «peshojë», «peshim» dhe «peshë» (për peshën e trupit) fare nuk dëgjohen në këtë të folme.

            Pezëll ndajf. Fjalën «pezëll», që në Fjalorin e gjuhës shqipe, 1954, e hasim në formën «pezull», në të folmen e kësaj ane figuron vetëm si ndajfolje «pezëll» me kuptim ngre një trup me lehtësi nga poshtë lartë dhe për ta përcaktuar peshën e lehtë të ndonjë sendi, p.sh.: «Pezëll e ngrej atë guri». «Pezëll i letë ishte ai trup», ndonjëherë thuhet edhe «penël i letë». Fjalët «pezulloj» e «pezullim» s’përdoren fare në këtë trevë.

Perthakoj ose prethakoj kal., ~ova, ~u. Kjo fjalë përdoret me kuptim «mbërthej», p.sh.: «I trashë ishte ai lis, sa di (dy) vetë s’un (s’mund) e prethakojshin». «Perthakoje kmishën se t’u paska shperthaku». Krahas saj përdoret edhe fjala «mërthej» (mbërthej).

Përpeç,~i m. sh. ~a, ~at dhe ~ët. Kështu quhet një lloj gatese me shumë peta, që mbushen me gjizë të përzier edhe me ve. Petat e përpeçit përpiqen skajeve dhe bëhen rreth. Ndoshta ky trajt (byrek) e ka marrë emrin «përpeç», meqë petat e tij përpiqen skajeve (nga përpjek, përpiq) për t’u bërë rreth.

Përhedh jokal. dhe kal., ~a, ~ë. Kjo fjalë në këtë të folme përdoret për të treguar se gati janë grisur petkat, p.sh.: «M’u kanë përhedh teshat». «E kam përhedh kmishën». Kjo fjalë e prejardhur që është formuar nga parashtesa «për» dhe fjala «hedh», ruan të gjallë foljen «hedh». «M’u kanë përhedhë…», thuhet për petkat kur bëhen për t’u hedhur. Si fjalën «hedh» edhe «përhedh» e gjejmë si mbiemër në formën «i përhedhëm», «e përhedhme».

            Përshkll/ij edhe pëshkll/ij kal., ~iva edhe ~ina, ~i. Me këtë fjalë në të folmen e kësaj ane kuptojmë veprimin kur nuk ia dalim të fshijmë me gomë diçka të shkruar, por vetëm e gërvishtim sa të mos lexohet ose kur e fëlliqim me ngjyrë. «Nuk e kishte fshi, po veç e kishte përshklli /pëshklli».

Plang. Kjo fjalë në këtë trajtë përdoret për pasuri të patundshme vetëm në shprehjen «Pa plang e pa shpi». «Ishte fikë e kishte metë pa plang e pa shpi».

Plle ndajf. Përdoret vetëm si ndajfolje për të treguar lopën a një kafshë tjetër që është me barrë. “Lopa asht plle, ka me pellë (pjellë) edhe nja dy muj” etj.

Pramë ndajf. Kjo fjalë është ruajtur si ndajfolje kohe me kuptim «dje mbrëma», p.sh.: «Pramë jam kanë me bujtë te daja». Për «dje mbrëma», thuhet «parnat», «parnatprama», kurse për tri net më parë «parënparnat» dhe «parëmparnat», sikurse edhe «gje» («dje»), «pargje», «parënpargje» e «parëmpargje».

            Këtë fjalë e hasim edh si emër në rasën gjinore «e pramit», p.sh.: «Darka e pramit s’harrohet kurrë».

            Emri «mbrëmje» në këtë të folme është zëvendësuar me barbarizmin «aksham». Si fjala «mbrëmje», si fjalët «agim», «agon» e «mëngjes», janë rrezikuar për zhdukje prej fjalëve të huaja «aksham» e «sabah».

Prit/oj jokal.,~ova, ~u. Kjo fjalë është ruajtur vetëm si folje në trajtat «pritoj» («përtoj»). P.sh.: «Po pritoj me u nisë se asht udhë e largtë». Emrat e prejardhur «përtac» e «përtim» nuk gjallojnë në këtë të folme.

Pritk/ë,~a f. sh. a, ~at edhe ~ët. Me këtë fjalë në të folmen e Kumanovës emërtohet një dru i hollë e i gjatë nëpër të cilin lidhen lozët e fasules, që në Kumanovë i thonë «bathë». Nga kjo fjalë janë formuar edhe togfjalëshat «bathë pritke». Kjo lloj fasule mbillet edhe nëpër misër. Fjala «pritkë» për laurë e lastojë që i hasim në FGJSH të Mehmet Elezit, për dru i gjatë; krah druri për ta zënë rrugën për të mos e kaluar hekurudhën derisa të kalojë treni, në autoudhë ku paguhet taksa ose për ta zënë ndonjë shteg.

            Rin pavet. Kjo fjalë në këtë të folme nuk e ka kuptimin «njom pak», «njom petkat», siç shpjegohet në Fjalorin e gjuhës shqipe, 1954. «Rin», thuhet për mishin e ri që del në ndonjë pjesë të trupit që është vrarë ose prerë. «Varra po rin». «M´ka ri dora mish». «A t’ka ri varra?», thuhet për dorën e vrarë ose për varrën që ka nisur të mbulohet me mish të ri.

            Re,~ja f. Fjala «re», që përdoret në këtë të folme, vetëm në numrin njëjës, nuk e ka kuptimin e grumbullit të avujve që rrinë lart në qiell, por të rrufesë. «Të vraftë reja», thuhet në këtë trevë e jo «rrufeja». Në vend të fjalës «re», këtu përdoret fjala «megëll» («mjegull»). «A mlu çilla (qielli) me mugëll».

            Rrfe kal. Këtë fjalë në formën «rrfe» (për rrëfej) e hasim vetëm në shprehjen «be e rrfe». Me siguri kjo shprehje është ruajtur nga ajo kohë kur banorët e kësaj ane ishin të krishterë. «Ban be dhe rrfe», duhet t’u ketë thënë prifti, kur janë rrëfyer para tij, për t’i larë mëkatet. Sot kur pohojnë se dikush e ka thënë të vërtetën, thonë: «Bajke be e rrfe». Derisa fjala «be» është ruajtur, fjala «rrfej» pos shprehjes «be e rrfe», që dëgjohet më shumë te gratë, askund nuk përdoret.

Rri/,~ll, ~lli mb. Kjo fjalë tregon të zbehurit e tepërt të fytyrës, që shkaktohet nga sëmundja ose nga frika, p.sh.: «Rrilli i sarit (i verdhë) ishte ba». «Ishte ba rrilli, s’i kishte mbetë pik xhaki n’ftirë (fytyrë)». Kjo fjalë mund të përafrohet me Fajlorin e shqipes së sotme «rryell», që emërton një bimë të hidhur. Në shumë fshatra të kësaj ane mungon shkronja «y», andaj kjo fjalë ka dhënë trajtën «rrill».

Rrm/ej kal.,~va, ~i. Këtë folje në disa mjedise të kësaj ane (si p.sh. në Likovë) e hasim me kuptimin «dëboj», «largoj». P.sh. thuhet: «Rrmeje çenin se pu m’ha».

Rrmet/ë,~a f. sh. ~a, ~at. Kështu në këtë të folme quhet një fshesë që bëhet me thupra të holla dhe shërben për ta fshirë lëmin, oborrin a ahurin. Kuptimi i saj mund të analizohet në këtë mënyrë: rrëmbej bërllokun dhe e largojë. Në këtë rast ky emër ky emër, që dëshmon për përdorimin e dikurshëm të kësaj fjale, ruan kuptimin «rrëmbej».

            Shafoj kal., ~va, ~u edhe shafit, ~shafita, ~shafitë. Kjo fjalë në këtë anë përdoret në kuptimin fundos, zbraz, lëshoj ajrin gomës, p.sh.: «Mos hin n’uj se pu shafon». «Kana shafu guma». etj.

            Shishëm ndajf. Kjo fjalë në këtë të folme përdoret si ndajfolje, «më erdhi shishëm» («shijshëm»), në vend të së cilës përdoret edhe fjala e huaj «lezet»; si folje në formën «shishmohem» («më vjen mirë, shishëm») dhe si mbiemër «i shishëm». Emri «shije» fare nuk gjallon në këtë të folme. Në vend të saj përdoret fjala «lezet-i». Për «shijoj» në Kumanovë e rrethinë thuhet «kërkoj», p.sh.: «Kërkoje bathën (pasulin) a ka boll kripë».

Shok/ë,~a f. sh. ~a, ~at. Përdoret për brez, për ylber a për rrip toke etj. «E lidhi shokën (brezin)”, «Dul shoka (ylberi) mas shivit». «Ni shokë toke (për një rrip toke)». etj

Shpuz/ë,~a f. Kjo fjalë që në gjuhën tonë e ka kuptimin e sfungjerit dhe të hirit të nxehtë të përzier me prush, në këtë anë emërton hirin e zjarrit dhe të cigares, p.sh.: «Mos e shkun shpuzën e cigarës n’çilim, po n’tabëll (taketuke)».

Shtruher/ë,~a, f. sh. ~a, ~t. dhe ushter/ë,~a, ~a, ~at. Me këtë fjalë emërtohet vendi që s’e zë era. Kjo fjalë si duket është formuar nga fjalët «struk» (që në këtë të folme ruhet vetëm në këtë fjalë) dhe «erë» (strukerë, që dëgjohet në raste shumë të rralla, që më vonë ka dhënë trajtat «struherë», «shtruherë» e «ushterë», që përdoren më dendur). Edhe fjala «shtrojerë», që në Fjalor e shqipes së sotme shpjegohet si vend që nuk e zë era, duhet ta ketë prejardhjen nga fjala «strukerë». Fjalën «shtrojerë» mund ta zbërthejmë në dy pjesë: «shtrojë + erë», pra, na del si vend që e shtron era. Shtrojera është një vend që nuk e shtron, nuk e zë era, andaj mund të strukesh nga era. Prandaj prejardhja e fjalës «shtrojerë» nga «strukerë», është më bindëse.

Shuk ndajf. Fjalën «shuk» (në kuptimin shtyp, ngjesh, zhubros) e hasim vetëm si emër loje «top shuk». Kështu quhej më parë një lojë që e luanin të rinjtë me një top leckash. Së pari vizatohej një rreth në tokë, ku radhiteshin disa veta, ndërsa njëri futej në mes. Prej anash pjesëmarrësit duke thirrur «shuk-shuk, shuk-shuk» e gjuanin me top atë që ishte në mes e që mbetej në rreth derisa zëvendësohej prej atij që ia kapte topin. Edhe pse loja ka këtë emër, veprimin e të shtypurit të leckave për të bërë top, folësit e kësaj ane nuk e quajnë «shuk», por «truç», «Bani do harrna (lecka) truç e lujmë topshuk». As për top bore, as për letra e brumë që mblidhen shuk nuk përdoret fjala e lartpërmendur.

            Shukatem vetv. Kjo fjalë përdoret vetëm në disa mjedise të kësaj ane me kuptim «hesht». P.sh: «U shukatën (heshtën) culltë e nuk bajshin za».

            Shuk kal.~a, ~ë. Edhe kjo folje nuk ka shtrirje të gjerë në këtë të folme. Ajo përdoret me kuptimin «shuaj» (dritën). «Shuke dritën se ma po flejmë».

Tamëloriz,~i m. Me fjalën «talmëloriz» emërtohet qumështorizi, ëmbëlsirë që bëhet me tambël dhe me oriz. Krahas kësaj fjale që është thjesht shqipe, që do të ishte mirë të përdoret në mbarë gjuhën tonë, ndeshet edhe fjala «sytliaç», që rrjedh nga turqishtja «syt» (tambël).

            Tingll/on jokal. ~oi, ~u. Këtë fjalë në këtë të folme e hasim si folje «tingllon». Zakonisht me të vihet në pah kumbimi i objekteve dhe i sendeve të ndryshme, p.sh.: «Shpija e filanit pu (edhe po) tingllojke (edhe pu kumllojek)», thuhet kur dikush ndërton ndonjë shtëpi të mirë. «Qitelia (çiftelia) n’dorë t’atij tingllon (po edhe kumllon)».

            Tingllim/ë,~a, f. sh. ~a, ~at. «Tingllima e atij hekri m’i shpojke veshtë», thuhet në këtë anë. Edhe pse fjalët «tingllon» e «tingëllimë» nuk janë pa përdorim, në këtë të folme, fjalën «tingull» nuk e hasim fare.

Thek kal., ~a, ~ë. «Të-ja» dhe «h-ja» e kësaj fjale nuk shqiptohen si «th», por si «t» e «h» (t’hek). Kjo fjalë dëgjohet si folje «thek» («t’hek») dhe si mbiemër «i thekëm» («t’hekëm». «E kam thekë kalin e e kam ba voe». «A thek kali e a ba mizë i letë», thonë folësit e kësaj ane kur e ushtrojnë kalin për vrapim. Kjo fjalë që përdoret në këtë anë e ka kuptimin e të hequrit të pjesës së tepërt të mishit nga trupi, të dobësimit, të tretjes. «Ishte ni gjalë i thekëm (i hequr)». «Ishte kanë i smutë e ishte thekë shumë», thuhet për njeriun që është dobësuar.

            Do të ishte mirë që kjo fjalë të përdorej në vend të shprehjes «mbaj vijën e trupit», që e hasim shumë shpesh në gojën e shkollarëve dhe në shtyp. Pra, më shqip tingëllon po të themi «mbaj dietë për t’u thequr» (për t’u thekë), se sa «mbaj vijën e trupit», që nuk është asgjë tjetër, pos një kalk i sllavishtes «odrzhati liniju». E vetmja vështirësi që paraqet këtu është takimi i «t-së» me «h-në», por meqë  në «Drejtshkrimin e gjuhës shqipe» ruhet shqiptimi i veçuar i «t-së» dhe «h-së», që shkruhen bashkë në disa fjalë dhe në disa emra të përveçëm me prejardhje të huaj. Këtë dukuri e hasim sidomos te pasthirrma «thu» (Thu – pështy në tokë) dhe te emrat «Ethem», «Mithat», «Bethoven» etj., edhe këtu mund të bëhet një përjashtim i tillë. Ka edhe një rrugë tjetër, duke iu nënshtruar rregullave të normës letrare, kuptimi i fjalës «thek» t’i vishet foljes «heq», «hiqem», siç e ka edhe mbiemri «i hequr» (i dobësuar, i tretur).

Tok kal., ~a, ~ë. Kjo fjalë në këtë të folme përdoret vetëm në rast përshëndetjeje me kuptim «bashkoj» (dorën). Thuhet: «toke dorën», «tokma dorën». Si ndajfolje «tok», me kuptim «bashkë», fare nuk përdoret në këtë anë.

            Tok/ë,~a f. sh. ~a, ~at. Kështu quhen mbërtheckat që i përdorin vajzat për t’i mbajtur flokët bashkë (tok). Kjo fjalë mund të ketë prejardhje të përbashkët me fjalën «tok» («bashkoj»), që gjallon si folje në këtë anë dhe me ndajfoljen e gjuhës sonë «tok» («bashkë»), që këndej ose është zhdukur ose s’është formuar fare.

T’pan/ë,~i m. rrallë edhe asnj. ~ët. Kjo fjalë përdoret me kuptim «e çoj guran në gjini», p.sh.: «E çova gruan n’t’panë, se si ka pa moti t’vetët». Si shumë emra të tjerë edhe ky ka kaluar nga gjinia asnjanëse në atë mashkullore, p.sh.: «t’panë», «t’pani», «t’panin».

Trajt,~i m. sh. ~a, ~at. Kjo fjalë në këtë të folme emërton të gatuarit e brumit me tëhollës, si petën (byrekun me presh, me qepë etj.), përpeçin (byrekun me gjizë), piten etj. Buka, ëmbëlsirat dhe gjellët e ziera nuk njihen me këtë emër. «Për sillë kemi trajt», thuhet kur gatuajnë (hollojnë, siç thuhet në këtë anë), ndonjë prej byrekëve që i përmendëm. Fjalët «trajtoj», «trajtim», «trajta» për (shtjelloj, ndërtim, formë etj.) fare nuk përdoren në këtë anë. Do të ishte mirë që kjo fjalë të hyjë në përdorim si fjalë e veçantë për emërtimin e gatesave (byrekëve).

Truk jokal., ~a, ~ë. Përdoret vetëm në disa mjedise të kësaj të folme (si në Orizare, Mateç e ndonjë vend tjetër) me kuptim «hesht». «Truku, mos ta nij zanin».

            Tun kal., ~a, ~ë. Me këtë fjalë në këtë anë emërtohet veprimi i tundjes së kosit në tundës (ti ose tpí, siç i thonë folësit e kësaj treve). Te simotrat e fjalës «tí-ni» ose «tpi-ni», «i-ja» për shkak se qëndron para «n-së», ka theks hundor. «Merre tínin ta tunim kosin», dëgjohet të thuhet në këtë anë.

            Therr jokal. dhe kal., ~a, ~ë. Kjo folje në këtë të folme përdoret me kuptim «më shpon», «më sëmbon», p.sh.: «Po m’therr midisi pi s’ftofti». «Po m’therr n’t’hollë». Këtë kuptim e ka fjala edhe kur përdoret në kuptim figurativ: «Mos e therr njerin me fjalë».

            Si mbiemër «i therrëm», «e therrme» e hasim me kuptimin «i, e qepur»: «Jorganat ishin t’therrëm me maqinë». «Dimnit e veshke ni pamuklie t’therrme».

            Kjo fjalë në këtë anë nuk e ka kuptimin «pres» me thikë kafshën. Thuhet: «E preva viçin me thikë (jo e thera)».

            Ul kal.,~a, ~ë. Fjala «ul» përdoret si folje dhe si mbiemër me kuptim «lag», «ngop», «njom» (me ujë), «lagur» etj., p.sh.: «Uli teshat e tona (pastaj) laji». «Masi ta ulsh brumin, bani qerët (tjerët) punë». Kjo fjalë përdoret edhe si mbiemër që shpeshherë emërzohet, p.sh.: «Teshët e ulme i kishte lanë e kish dalë n’mahallë me nejtë». «T’ulmet mos i përzij me teshët e paulme». Nga fjala «ul» është formuar edhe mbiemri «i ulsavtë». «I ulsavtë asht aj ven», thuhet për ndonjë copë toke që është e ngopur me ujë, që tajit ujë».

Ur/oj kal., ~ova, ~u. Kjo fjalë në këtë trevë gjallon si folje, si mbiemër i thjeshtë dhe i emërzuar, p.sh.: «M’ka uru nana». «Vene (vende) t’urume janë ato». «I urumi shef hajr». Fjalët «urime», «uratë», duke përjashtuar ndikimin e gjuhës letrare te brezi i ri e deri diku edhe te ai i vjetri, nuk hasen në këtë të folme.

            Foljen «ul» me kuptim «ungj», «ungjem» nuk e hasim fare në këtë të folme, p.sh. thuhet: «Hunxhu e pusho pak se i lodhë» (jo ulu e pusho…).

Vang m. sh. vet. në njëjës. Kjo fjalë përdoret vetëm me kuptimin shkas, shkak. P.sh.: “U ngucke sa me zanë «vang» për me u rreh”.

            Vëzhgall/ë,~a f. Me këtë fjalë në të folmen e Kumanovës emërtohet vendi ku rrëshqasin fëmijët me saj tatëpjetë mbi borë. Pra emërton, lëmesën (shkazmën a rrëshqitën). Kjo fjalë duket të jetë krijuar nga fjala «vëzhgat» që ka kuptimin e zërit që prodhohet gjatë tërheqjes zvarrë a të fërkimit. Edhe në këtë rast gjatë rrëshqitjes si rrjedhojë e fërkimit të sajës me borën, prodhohet një tingëllimë, që dëgjohet si «vëzh-vëzh». P.sh. «Dalim te vëzhgalla me rrëshitë». «E kemi nreç vëzhgallën». «Kana ba vëzhgalla akëll (akull).» etj. «Mos i vëzhgat kamtë për toke se po m’dhamin veshtë» etj. Në një fshat tjetër, në Orizare, për vëzhgallën thuhet «zuviçkë» ose «zhuviçkë», që po ashtu është përfituar nga imitimi i zërit «zhuv-zhuv».

Xhell/ë,~a f. vet. në  njëjës. Në këtë të folme fjala «xhellë» nuk përdoret me kuptim të përgjithshëm për gjellë. Në vend të saj ka hyrë fjala turke «jemek». Edhe pse është zëvendësuar nga barbarizmi, fjala «xhellë» nuk ka dalë plotësisht nga përdorimi. Me fjalën «xhellë» në këtë anë emërtohet një qull i trashë e i kripur, që përgatite si haje për qenin, p.sh.: «A ja ke ba xhellën çenit». Po ashtu për gjellën që nuk bëhet e mirë, thuhet: «Kana ba jemeki xhellë (gjellë qeni)».

            Xhi~ri m. sh. ~a, ~at.  Quhet një gropë e mbushur me ujë. «Ishte ba ara krejt xhira-xhira (thuhet edhe xhirna-xhirna)», thuhet kur ara mbushet me ujë nga shiu i shumtë. Fjala «xhiri», që zakonisht në njëjës dëgjohet në trajtën e shquar, vjen nga fjala «gji,~ri m. sh. ~re, ~ret» që në Fjalorin e shqipes së sotme shpjegohet në këtë mënyrë: Pjesë e futur në bregun e oqeanit, të detit a të liqenit. Gjiri i Vlorës. Derisa ky emër përdoret kryesisht në njëjës, emri «xhi» (për gji), që emërton pjesën e futur të gjoksit ose organin e femrës, e hasim në këto trajta: «xhi,-ni, sh. xhi, -të» dhe «xhij, xhijtë».

Xhurm/ë,~a f. sh. ~a, ~ët. Kjo fjalë thuaja është zhdukur plotësisht në të folmen e kësaj ane. Në vend të saj hasen fjalët «fërkem» dhe «trag». Vetëm në disa mjedise të kufizuara, si në Orizare e në ndonjë fshat tjetër, edhe atë në fushën e bujqësisë, është ruajtur fjala «xhurmë», që dëshmon se më parë edhe në këtë anë kjo fjalë ka pasur përdorim të gjerë. Me fjalën «xhurmë», emërtohen gjurmët (vrimat), që bëhen me kunj druri për t’i mbjellë fidanet e duhanit, pa i ujitur vijat, siç thonë në këtë anë «n’t’thatë». «E mella (mbjella) duhanin me xhurma». «Bani xhurmët ma t’fella».

Zbilohet vetv.  Kjo folje në këtë të folme përdoret kryesisht në vetën e tretë me kuptimin është zbuluar, është shfaqur, ka dalë në shesh. P.sh.: për ndonjë fëmijë që e merr veten, rritet e zhvillohet, bëhet më i pashëm, thuhet: «A rrit djali/çika, a nreç e a zbilu.»  Ose për një njeri që lahet e vishet mirë, thuhet: «Ishte la e ishte veshë, ishte zbilu.»

Zenkul ndajf. Me këtë fjalë emërtohet loja që e luajnë fëmijët ose barinjtë me një thupër. Në FGJSH – M. Elezi për këtë lojë gjejmë fjalët «talanguc», «pikërdhi». Kjo si duket është formuar nga fjalët «ze» (zë, kap thuprën me dorë) dhe «ngul» (godet në tokë). Lojtarët marrin një thupër elastike. Pasi ta godasin disa herë tokën për të marrë forcë, me majën e saj e lëshojnë me hov që të shkojë shkarazi mbi thuprën që e kanë vënë tërthor në tok. Atje ku arrin thupra rrëshqanthi, vihet thupra tërthor. Kundërshtari është i detyruar nga ai vend ta bartë në shpinë tjetrin. Pas dështimit për ta goditur thuprën tërthor ndërrohen rolet.

Zvill/oj kal., ~ova, ~u. Kjo fjalë në Kumanovë e rrethinë përdoret në kuptimin e kundërt me ngatërroj. Kur peri ngatërrohet, thuhet: «Zvilloje penin/lamshin» etj. Pra ajo përdoret për perin a për telin, por jo edhe në rastet e tjera siç përdoret fjala zhvilloj.

Zhugm/it kal.,a~, ~ë. Këtë fjalë në FGJSH Mehmet Elezi e ka marrë në Kumanovë dhe e  shpjegon me kuptimin që përdoret këtu «trajtoj keq». P.sh.: «Mos e zhugmit nusen». «Mos i zhagmit culltë» (për mos i keqtrajto) etj.

Lexo më shumë Share

Poezi nga Burhanedin Xhemaili

Kohë e shkuar   Një fjalë e shkruar në xhamin e thyer të dritares me shikim nga dielli rrinte në vetmi të harruar, e ballkoni i mbuluar me rrjetin e merimangës na përkujtonte mosbesimin e kohës së shkuar… Në këtë heshtje të humbur zukama e mizave të tërbuara irritonte macet e mëhallës që luanin me […]

bb

Kohë e shkuar

 

Një fjalë e shkruar

në xhamin e thyer të dritares

me shikim nga dielli

rrinte në vetmi të harruar,

e ballkoni i mbuluar

me rrjetin e merimangës

na përkujtonte mosbesimin

e kohës së shkuar…

Në këtë heshtje të humbur

zukama e mizave të tërbuara

irritonte macet e mëhallës

që luanin me topin e shpuar

tangon e dëshpërimit,

e nuk ishte vjeshtë mërzie

as njeri s’ kishte vdekur,

por heshtja matej me hijen e vetë

gjersa drita ia dha këngës…

 

Ҫaste vetmie…

 

Nata e matur

me vetminë e fjetur

shkundi retë e zeza

mbi xhamin e dritares

dhe zgjoi heshtjen time

t’plandosur,

gjersa shikoja portretin e kthyer

n’albumin e kujtimeve të zgjedhura

që m’ kthenin në kohën e shkuar,

e zëri i humbur

brenda labirinteve të harresës

m’ lëvronte shpirtin

me pyetjet e pareshtura

e nuk më çelte portat e mundësive

të mbyllura me rraptimë shiu…

Nëntor, 2012

 

Ёndërr

1.

Nga ndjenja në ndjenjë

kujtoj ëndrrat dhe enigmat

brenda ëndrrës, çelës i portave

dhe mrekullive magjike,

për të kapur ritmin e jetës

me vështirësitë e imponuara

dhe shpresat e hapura

që shfaqen në lutjet e mbrëmjes

kur yjet shkëputen

nga vallja e akorduar

dhe treten

si shkreptima të humbura

në terrin e tmerrit

pa gjurmë ekzistimi…

2.

Në këtë botë

të ndodhive të papritura

u hapën portat

e çudirave dhe rënieve të kota

dhe nuk u gjetë çelësi i shpëtimit

kotësive të kohës aktuale

të trashëguara

nga koha e rënieve totale

kur fluturat e erërave të reja

i mashtronte akulli rrëshqitës

me dritën e praruar

dhe zërin e zogjve të mbyllur

brenda rrethit magjik

për t’i shndërruar në pluhur hiri

mbi shtrojën e kuqe të mushkonjave

që ndërruan kostumin e defilimit

dhe mashtrimit…

Korrik, 2013

 

Sytё e hёnёs

 

Nё kёtё kohё tё pёshtjelluar

vёshtirё tё gjendesh brenda rrethit magjik,

aty ku hijet marrin trajta tё pakuptueshme

dhe nuk dёgjohet tik taku i sahat kullёs

qё vёshtron botёn e heshtur

nga streset e kohёs moderne…

Jeta nuk ёshtё ёndёrr

e ne knaqemi kur ёndёrrojmё

pёr njё çast, mrekullitё e papara,

sikur tё lindemi nё sytё e hёnёs

larg ulërimave

dhe rropatjeve tё shiut,

e xhami i krisur

nga vetёtima e vitit tё shkuar

mbetet shenjё kujtimi

pёr tё kuptuar se kjo forcё magjike

                                     mund tё gjuaj

edhe në brendi të drurit tё kalbur,

aty ku fshehet gjarpri helmues

dhe misteret e çuditshme

qё na fryjnё zjarrin nё dritat e syve

duke shikuar ujёvarёn e imagjinuar

ёndёrr e trazuar

nga fёmijёria e hershme,

kur gjumi na merrte me rrёfimet

pёr historitё e tё parёve

qё ishin flijuar

për ta ndёrtuar

urёn e gurit

qё do t’i lidhte katёr anёt e botёs

dhe nёntё lumenjtё e dritёs

pёr ta pёrmbushur

amanetin e trashёguar

uratё e bekuar

dhe rrugё e gjatё

pёr tё udhёtuar…

Lexo më shumë Share